Ήδη από 21 Σεπτεμβρίου η οφειλή μπορεί να υπολογίζεται μόνο με βάση την αξία του σπιτιού, με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του οφειλέτη. Παράλληλα, ανοίγει έως 20 Μαρτίου του 2027 παράθυρο δεύτερης ευκαιρίας για σχεδόν 10.000 οφειλέτες που είχαν υπαχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, αλλά η προηγούμενη ρύθμιση δεν άντεξε στον χρόνο. Για όσους έχασαν τη ρύθμιση που είχαν υπογράψει, η νέα δυνατότητα δεν σημαίνει απλώς επανυποβολή της αίτησης: τους προσφέρεται μια διαφορετική βάση υπολογισμού του χρέους τους, με σκοπό να σωθεί η κύρια κατοικία και να περιοριστεί η μηνιαία επιβάρυνση, σε επίπεδο που μπορεί αυτό να εξυπηρετηθεί.
Το κέρδος είναι καθοριστικό για όσους διαθέτουν έστω και ένα ακίνητο (εξοχικό, αγροτεμάχιο, οικόπεδο κ.λπ.) εκτός από το ίδιο το σπίτι. Με τη συνήθη ρύθμιση υπολογίζεται το σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη. Αυτό σημαίνει μικρότερο κούρεμα και μεγαλύτερες δόσεις, οι οποίες, παρότι μπορεί να εκτείνονται έως και σε 35 χρόνια, αποδεικνύονται συχνά δύσκολο να πληρωθούν. Οι συνέπειες είναι γνωστές: σχεδόν 10.000 οφειλέτες (περισσότεροι από 1 στους 10 από τις 70.000 που έκαναν έως τώρα χρήση του Εξωδικαστικού) κάποια στιγμή έχασαν τη ρύθμιση και ζουν με την αβεβαιότητα των πλειστηριασμών για το σύνολο της περιουσίας τους.
Αλλάζουν όλα
Η νέα εναλλακτική ανατρέπει το σκηνικό στις ρυθμίσεις: εάν ο δανειολήπτης συμφωνήσει να ρευστοποιηθούν τα λοιπά ακίνητα, η προς ρύθμιση οφειλή θα περιοριστεί στην αξία της κύριας κατοικίας.
Για παράδειγμα, με χρέος 600.000 ευρώ, κύρια κατοικία 200.000 ευρώ και άλλα ακίνητα αξίας 200.000 ευρώ, η συνήθης ρύθμιση μπορεί να περιορίσει την οφειλή στα 400.000 ευρώ, αφού ο οφειλέτης διατηρεί περιουσία αξίας 400.000 ευρώ. Με τη νέα επιλογή, όμως, η κύρια κατοικία διατηρείται, τα λοιπά ακίνητα οδηγούνται σε ρευστοποίηση και η προς ρύθμιση οφειλή περιορίζεται σε 200.000 ευρώ.
Η διαφορά μεταξύ των δύο ρυθμίσεων έγκειται στην αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητά τους: μείωση της οφειλής στο μισό (σε 200.000 αντί 400.000 ευρώ στο παράδειγμα) μεταφράζεται σε μισή δόση για ίδια διάρκεια αποπληρωμής ή και ταχύτερη αποπληρωμή. Ο οφειλέτης χάνει μεν μέρος της περιουσίας του, κερδίζει όμως κάτι κρίσιμο: μια συμφωνία με χαμηλότερο χρέος, μικρότερη μηνιαία πίεση και ρητή προστασία της κύριας κατοικίας όσο τηρεί τη ρύθμιση.
Δύο «οθόνες», δύο λύσεις
Οπως δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης «ο Εξωδικαστικός μετατρέπεται πλέον σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας».
Η επιλογή αυτή αφορά όσους εντάσσονται πρώτη φορά στον Μηχανισμό, αλλά και όσους είχαν ήδη υπαχθεί και έχασαν τη ρύθμιση, εφόσον αξιοποιήσουν την προθεσμία των έξι μηνών.
Στο εξής, στον Εξωδικαστικό ο οφειλέτης θα βλέπει δύο διαφορετικές «οθόνες» στον υπολογιστή του – και δύο διαφορετικές διεξόδους στο πρόβλημά του:
■ Τη συνήθη ρύθμιση που προσφέρει δόσεις με βάση τα εισοδήματά του και κούρεμα με βάση την αξία της περιουσίας του. Η κλασική λύση αυτή ταιριάζει σε όποιον εκτιμά ότι θα αποπληρώνει κανονικά τις δόσεις που προκύπτουν: επιλέγει υψηλότερη δόση και κρατά όλα τα ακίνητα, εφόσον εξυπηρετεί τη ρύθμιση. Αν την αθετήσει, όμως, ρισκάρει να βγει στο σφυρί το σύνολο των ακινήτων του, χάνοντας πρώτο απ’ όλα ίσως το σπίτι του – έως το πιο άμεσα αξιοποιήσιμο σε περίπτωση ρευστοποίησης.
■ Η νέα ρύθμιση Πιερρακάκη διασφαλίζει πιο μόνιμα και αποτελεσματικά την κύρια κατοικία των πολιτών: όποιος φοβάται ότι μελλοντικά ίσως δεν μπορεί να αποπληρώνει υψηλότερες δόσεις για μεγαλύτερο χρέος, επιλέγει να κρατήσει το σπίτι και να μειώσει το κόστος της ρύθμισης – όπως και στη λύση που ο δικαστής με τον νόμο Κατσέλη διέταζε προστασία κατοικίας και ρευστοποίηση λοιπών ακινήτων.
Σε κάθε περίπτωση, ο οφειλέτης δεν υποχρεώνεται να αποδεχθεί την πρόταση. Μπορεί να τη δεχθεί ή να την απορρίψει, επιλέγοντας τη μερική (χωρίς την κατοικία) ή την πλήρη ρευστοποίηση.
Τα βήματα του οφειλέτη
Η νέα δυνατότητα ήδη ισχύει, αλλά οι πρώτες αιτήσεις αναμένονται στις αρχές Οκτωβρίου, καθώς το σύστημα άνοιξε μόλις στις 21 του μήνα και η συμπλήρωση αιτήσεων απαιτεί 15-20 ημέρες. Ισχύει και για όσους είχαν τη ρύθμιση αλλά την έχασαν και θέλουν νέα ελαφρύτερη.
Δεν αφορά νομικά πρόσωπα (γιατί δεν έχουν κατοικία), αλλά νοικοκυριά, κυρίως για στεγαστικά δάνεια ή επαγγελματίες και επιτηδευματίες με χρέη από επιχειρηματική δραστηριότητα.
Με τη νέα διαδικασία:
1/ Οφειλέτης με χρέος 300.000 ευρώ, κατοικία αξίας 150.000 και αγροτεμάχιο αξίας 50.000 υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού δηλώνοντας ότι επιθυμεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα προστασίας κύριας κατοικίας.
2/ Η πλατφόρμα διαχωρίζει αυτόματα την κύρια κατοικία από τα χωράφια.
3/ Η ένταξη στη ρύθμιση συνεπάγεται ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων του (αξίας 50.000 ευρώ).
4/ Προκύπτει ρύθμιση με βάση μόνο την αξία της κύριας κατοικίας (150.000 ευρώ).
5/ Ο οφειλέτης τη συγκρίνει με την κλασική λύση που δίνει ο Εξωδικαστικός με βάση το σύνολο της περιουσίας του, χωρίς τον διαχωρισμό της κατοικίας (200.000 ευρώ).
6/ Η νέα οφειλή ρυθμίζεται σε μέχρι 420 δόσεις (35 έτη ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη), οδηγώντας σε μικρότερες δόσεις.
Επιλέγοντας αυτή τη λύση, ο οφειλέτης σώζει το σπίτι του, η οφειλή μειώνεται στο μισό (από 300.000 σε 150.000) και οι δόσεις γίνονται βιώσιμες, με μια διαδικασία συναινετική και γρήγορη.
Τα λοιπά ακίνητα θα εκποιηθούν μέχρι το ύψος του συνόλου των απαιτήσεων. Ο,τι τυχόν περισσέψει (χρήματα ή ακίνητα) επιστρέφει στον οφειλέτη. Η σειρά των ακινήτων που θα εκποιηθούν ορίζεται από τους πιστωτές και αποτυπώνεται στη σύμβαση αναδιάρθρωσης. Δεν διαλέγει ο οφειλέτης, καθώς έχει ήδη επιλέξει να διασώσει την κύρια κατοικία του.
Επιπλέον, αν έχει ξεκινήσει ο πλειστηριασμός, ο διαχωρισμός και η νέα ρύθμιση τον ανακόπτουν -βάσει νόμου- αν η αίτηση γίνει τουλάχιστον τρεις μήνες προ της διενέργειάς του. Στην πράξη, πάντως, και τελευταία στιγμή αν γίνει αίτηση, τότε ο οφειλέτης συχνά ανακόπτει τη διαδικασία – δίνοντας προκαταβολή 10% αν δεν είναι ευάλωτος.
Πηγή: www.protothema.gr