Του Στέφανου Νικολαΐδη
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ πραγματοποιείται φέτος σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής αρχιτεκτονική ασφαλείας βρίσκεται σε φάση βαθιάς αναδιάταξης. Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να αναδιαμορφώνει τις προτεραιότητες της Συμμαχίας, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία της νοτιοανατολικής πτέρυγας, ενώ η συζήτηση για την ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία και τον επιμερισμό των βαρών μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη ένταση.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, η Ελλάδα και η Τουρκία εξακολουθούν να αποτελούν δύο από τα πλέον κρίσιμα κράτη-μέλη της Συμμαχίας στην Ανατολική Μεσόγειο, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοιχτές τις μεταξύ τους διαφορές. Το ΝΑΤΟ, ωστόσο, παραμένει σταθερά προσηλωμένο στη βασική του αρχή ότι δεν παρεμβαίνει στις διμερείς διαφορές μεταξύ συμμάχων, επιδιώκοντας πρωτίστως τη διατήρηση της συνοχής της Συμμαχίας απέναντι στις εξωτερικές απειλές.
Πώς επηρεάζει η επιστροφή της Ρωσίας στο επίκεντρο του νατοϊκού σχεδιασμού τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες; Πόσο έχει ενισχυθεί η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας για τη Δύση και μέχρι ποιου σημείου μπορεί αυτή να μεταφραστεί σε στρατηγικά ανταλλάγματα; Ποιες είναι οι νέες προκλήσεις που δημιουργεί η συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα και ποια θα πρέπει να είναι η ελληνική στρατηγική απέναντι στις μεταβαλλόμενες ισορροπίες;
Με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, στο skai.gr μίλησαν 3 ειδικοί/αναλυτές με μακρά ενασχόληση στα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής – ο Άγγελος Συρίγος, ο Κωνσταντίνος Φίλης και ο Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος – για να καταθέσουν τη δική τους ανάγνωση για τη νέα τριγωνική σχέση Ελλάδας, Τουρκίας και ΝΑΤΟ, φωτίζοντας διαφορετικές πτυχές μιας εξίσωσης που αναμένεται να καθορίσει τις εξελίξεις τα επόμενα χρόνια.
Συρίγος: «Το ΝΑΤΟ αποτρέπει τη σύγκρουση Ελλάδας – Τουρκίας, αλλά δεν λύνει τις διαφορές τους»
Καθοριστική μεταβολή στον τρόπο λειτουργίας και στις στρατηγικές προτεραιότητες του ΝΑΤΟ διαπιστώνει ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και βουλευτής της ΝΔ, Άγγελος Συρίγος, υπογραμμίζοντας ότι η Συμμαχία των τελευταίων ετών διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας, κυρίως λόγω της επιστροφής της Ρωσίας στο επίκεντρο του στρατηγικού σχεδιασμού.
Όπως εξηγεί στο skai.gr, το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της Συμμαχίας θέτει σαφή όρια ως προς τον ρόλο της στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
«Το ΝΑΤΟ είναι ένας αμυντικός οργανισμός που λαμβάνει όλες τις αποφάσεις με ομοφωνία. Επομένως, εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να παρέμβει στις διαφωνίες που υπάρχουν μεταξύ δύο κρατών-μελών. Η Ελλάδα θα έχει τη δική της θέση, η Τουρκία τη δική της. Δεν υπάρχει τρόπος το ΝΑΤΟ να υιοθετήσει διαφορετική στάση», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Κατά τον Άγγελο Συρίγο, η μεγαλύτερη αλλαγή των τελευταίων ετών αφορά την πλήρη επαναφορά της ρωσικής απειλής στον πυρήνα της νατοϊκής στρατηγικής.
Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας το 2023 και το 2024, δύο χωρών που συνορεύουν άμεσα με τη Ρωσία, επανέφερε το ενδιαφέρον της Συμμαχίας στην ευρωπαϊκή της γειτονιά, εγκαταλείποντας σταδιακά τη λογική των μακρινών εκστρατειών, όπως εκείνη στο Αφγανιστάν.
Παράλληλα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησε σε θεαματική αύξηση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών, ενώ από το 2022 το νέο Στρατηγικό Δόγμα του ΝΑΤΟ χαρακτηρίζει πλέον τη Ρωσία ως «τη σημαντικότερη και πλέον άμεση απειλή» για τη Συμμαχία.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα αντιμετωπίζεται ως στρατηγική πρόκληση, ενώ στο επίκεντρο εισέρχονται νέες μορφές απειλών, όπως οι υβριδικές επιχειρήσεις, οι κυβερνοεπιθέσεις, οι νέες τεχνολογίες και η αυξημένη σημασία της Αρκτικής, λόγω της ένταξης των δύο σκανδιναβικών χωρών.
«Μην ασχολείστε μόνο με τα δικά σας προβλήματα»
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, όπως επισημαίνει, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο το ΝΑΤΟ προσεγγίζει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η βασική αντίληψη που κυριαρχεί πλέον είναι ότι απέναντι στη ρωσική απειλή οι εσωτερικές διαφορές μεταξύ συμμάχων θα πρέπει να παραμένουν σε δεύτερο πλάνο.
«Η στροφή προς τη Ρωσία σημαίνει ότι το ΝΑΤΟ περνάει ένα μήνυμα προς τα μέλη του: “Μην πολυασχολείστε με τα δικά σας προβλήματα. Έχουμε μεγαλύτερο πρόβλημα μπροστά μας”», αναφέρει.
Ωστόσο, διευκρινίζει ότι αυτό δεν σημαίνει πως η Συμμαχία επιλύει τις ελληνοτουρκικές διαφορές.
«Η συμμετοχή μας στο ΝΑΤΟ έχει αποτρέψει πολέμους με την Τουρκία. Δεν έχει όμως μειώσει τις εντάσεις ούτε έχει περιορίσει τις διαφορές μεταξύ των δύο χωρών. Τα “ήρεμα νερά” δεν είναι προϊόν του ΝΑΤΟ. Είναι προϊόν της δικής μας πολιτικής.»
Ο Άγγελος Συρίγος εντοπίζει πάντως μία σημαντική θετική εξέλιξη σε σχέση με το παρελθόν.
Όπως υπενθυμίζει, για δεκαετίες η λειτουργία των νατοϊκών στρατηγείων δημιουργούσε σοβαρές προστριβές ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή της χώρας μας στο στρατιωτικό σκέλος της Συμμαχίας το 1980, όταν υπήρχαν διαφωνίες για τα όρια ευθύνης των στρατηγείων της Λάρισας, της Σμύρνης και του Εσκί Σεχίρ.
Η αναδιοργάνωση της νατοϊκής δομής διοίκησης τα τελευταία περίπου 15 χρόνια, σύμφωνα με τον ίδιο, αποφόρτισε ουσιαστικά αυτό το πεδίο αντιπαράθεσης, καθώς το συγκεκριμένο ζήτημα έχει πλέον πάψει να βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.
Επόμενο μεγάλο πεδίο δοκιμασίας: Ανατολική Μεσόγειος
Αντίθετα, ο καθηγητής εκτιμά ότι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις μέσα στο ΝΑΤΟ θα προέλθουν τα επόμενα χρόνια από την Ανατολική Μεσόγειο.
Οι θαλάσσιες ζώνες, οι αντικρουόμενες διεκδικήσεις και οι διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο χωρών αναμένεται να αποτελέσουν το βασικό σημείο τριβής.
Μάλιστα, επισημαίνει ότι το ΝΑΤΟ δεν διαθέτει ουσιαστικό μηχανισμό επίλυσης διαφορών όταν η ένταση αφορά δύο κράτη-μέλη.
«Υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας, όπως τα άρθρα 4 και 5 της Συμμαχίας. Αυτά όμως δεν εφαρμόζονται όταν η διαφορά αφορά δύο συμμάχους. Η λογική του ΝΑΤΟ είναι ότι εφόσον είστε σύμμαχοι, δεν θα έπρεπε να υπάρχουν τέτοιες εντάσεις.»
Σχολιάζοντας τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος χαρακτήρισε την Τουρκία ιδιαίτερα σημαντικό σύμμαχο, ο Άγγελος Συρίγος εκτιμά ότι αυτές πρέπει να ιδωθούν μέσα από το συνολικό στρατηγικό πλαίσιο της Συμμαχίας.
Όπως σημειώνει, η Τουρκία διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς του ΝΑΤΟ, φιλοξενεί τη φετινή Σύνοδο, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη θέση της απέναντι στη Δύση, εκφράζοντας παράλληλα τη δυσαρέσκειά της για τον αποκλεισμό της από ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα και από το πρόγραμμα των F-35.
Κλείνοντας, ο Άγγελος Συρίγος υπογραμμίζει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ ίσως δεν αφορά μόνο τις γεωπολιτικές ισορροπίες, αλλά και τη ριζική μεταβολή του ίδιου του τρόπου διεξαγωγής των πολέμων.
Η ευρεία χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων στα σύγχρονα πεδία επιχειρήσεων αλλάζει τα στρατιωτικά δόγματα ακόμη και των μεγαλύτερων δυτικών δυνάμεων, όπως η Βρετανία, η οποία επανασχεδιάζει ήδη τις ναυτικές της δυνατότητες δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση σε πλατφόρμες που θα επιχειρούν με drones.
«Αλλάζει ο πόλεμος συνολικά. Εννοείται ότι πρέπει να παράγουμε δικά μας οπλικά συστήματα. Η Τουρκία το κάνει ήδη. Εμείς δεν το κάνουμε ακόμη. Αυτός πρέπει να είναι ο στόχος μας», καταλήγει.
Κωνσταντίνος Φίλης: Η Τουρκία είναι πολύτιμη για το ΝΑΤΟ, αλλά όχι πλήρως προβλέψιμη
Αν η ανάλυση του Άγγελου Συρίγου φωτίζει τα θεσμικά όρια του ΝΑΤΟ απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA) Κωνσταντίνος Φίλης εστιάζει στον ιδιαίτερο ρόλο που εξακολουθεί να διαδραματίζει η Τουρκία στο εσωτερικό της Συμμαχίας και στους λόγους για τους οποίους η Δύση εξακολουθεί να επενδύει στη διατήρησή της στο δυτικό στρατόπεδο, παρά τις συχνές αποκλίσεις της.
Όπως επισημαίνει, η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας δεν είναι συγκυριακή. Αντιθέτως, στηρίζεται σε μια σειρά χαρακτηριστικών που την καθιστούν δύσκολα αντικαταστάσιμη για το ΝΑΤΟ.
Πρόκειται για τη μοναδική μουσουλμανική χώρα-μέλος της Συμμαχίας, διαθέτει από τους μεγαλύτερους στρατούς του ΝΑΤΟ, βρίσκεται στο επίκεντρο πολλαπλών γεωπολιτικών κρίσεων και εμφανίζεται πρόθυμη να συμμετέχει ενεργά σε νατοϊκές αποστολές. Ταυτόχρονα, η ισχυρή ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας έχει ενισχύσει περαιτέρω τη στρατηγική της σημασία.
Ο κ. Φίλης σημειώνει ότι πολλοί στη Δύση εξακολουθούν να θεωρούν πως η Τουρκία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας ή ακόμη και ως διαμεσολαβητής σε μεγάλες διεθνείς κρίσεις. Ωστόσο, εκτιμά ότι αυτή η εικόνα απέχει αρκετά από την πραγματικότητα.
Όπως υπογραμμίζει, μοναδική ουσιαστική περίπτωση στην οποία η Άγκυρα διαδραμάτισε συγκεκριμένο διαμεσολαβητικό ρόλο ήταν η συμφωνία για τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Αντίθετα, ούτε στον πόλεμο της Ουκρανίας συνολικά ούτε στη σύγκρουση με το Ιράν κατόρθωσε να εξελιχθεί στον κομβικό μεσολαβητή που αρκετοί ανέμεναν.
Η στρατηγική αυτονομία του Ερντογάν
Κατά τον Κωνσταντίνο Φίλη, το βασικό χαρακτηριστικό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής είναι ότι επιδιώκει διαρκώς μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Η Τουρκία δεν αισθάνεται τον ίδιο βαθμό συμμαχικής δέσμευσης που χαρακτηρίζει άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ. Διεκδικεί το δικαίωμα να χαράσσει αυτόνομα την εξωτερική και αμυντική της πολιτική, ακόμη και όταν αυτή αποκλίνει από τις επιλογές των υπολοίπων συμμάχων.
Η στάση αυτή, όπως εξηγεί, προσφέρει στην Άγκυρα ευελιξία στις σχέσεις της με χώρες όπως η Ρωσία, όμως ταυτόχρονα δημιουργεί ερωτήματα ως προς την αξιοπιστία της μέσα στη Συμμαχία.
«Μια συμμαχία τελικά κρίνεται από τη δέσμευση και την εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών της», σημειώνει χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι ακριβώς σε αυτά τα δύο πεδία η Τουρκία εξακολουθεί να παρουσιάζει αδυναμίες.
Ο κ. Φίλης περιγράφει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως έναν ηγέτη με εξαιρετική ικανότητα πολιτικής προσαρμογής.
Στο εσωτερικό της Τουρκίας μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα ως ηγέτης που αμφισβητεί τη Δύση και ταυτόχρονα ως πολιτικός που διατηρεί ανοικτούς διαύλους με τις Ηνωμένες Πολιτείες και σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες.
Κατά την εκτίμησή του, η στρατηγική της Άγκυρας παραμένει διαχρονικά αμφίσημη.
Μέχρι την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο η Τουρκία εμφάνιζε σαφέστερη στροφή προς την Ανατολή. Το τελευταίο διάστημα δείχνει να επαναπροσεγγίζει τη Δύση, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η επιλογή αυτή είναι μόνιμη.
«Η Τουρκία θέλει να διατηρεί το δικαίωμα της στρατηγικής επιλογής», τονίζει, εκτιμώντας ότι ο βαθμός αυτονομίας που επιδιώκει σημαίνει πως μπορεί ανά πάσα στιγμή να αναπροσαρμόσει τον προσανατολισμό της εφόσον το κρίνει σκόπιμο.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης εμφανίζεται συγκρατημένος απέναντι στις προσδοκίες περί θεαματικής αναθέρμανσης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
Υπενθυμίζει ότι και στο παρελθόν υπήρξαν συναντήσεις με έντονο επικοινωνιακό χαρακτήρα, οι οποίες τελικά δεν παρήγαγαν ουσιαστικά αποτελέσματα.
Όπως σημειώνει, τα πιο απτά κέρδη της Τουρκίας κατά τον τελευταίο χρόνο εντοπίζονται κυρίως στη Συρία, τόσο μέσω της προσέγγισης των Κούρδων όσο και μέσω της αμερικανικής στήριξης προς το νέο συριακό καθεστώς, εξελίξεις στις οποίες αποδίδει σημαντικό ρόλο στον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο Τομ Μπάρακ.
Πέραν αυτών, θεωρεί ότι δεν υπάρχουν ακόμη ουσιαστικά στρατηγικά ανταλλάγματα.
Το πρόγραμμα KAAN, οι κινητήρες και τα F-35
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στο τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN.
Κατά τον κ. Φίλη, η πιθανή αμερικανική έγκριση για την προμήθεια κινητήρων θα εξασφάλιζε κυρίως τη βιωσιμότητα του ίδιου του προγράμματος και την υλοποίηση των εξαγωγικών συμβολαίων που ήδη έχει συνάψει η Τουρκία, όπως εκείνο με την Ινδονησία.
Δεν θεωρεί όμως ότι η εξέλιξη αυτή αρκεί για να ανατρέψει την παρούσα αεροπορική ισορροπία υπέρ της Άγκυρας, εκτιμώντας ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί σαφές ποιοτικό προβάδισμα.
Ως προς το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ο καθηγητής εκτιμά ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιθυμούσε μια τέτοια εξέλιξη κυρίως για οικονομικούς λόγους.
Δεν θα επρόκειτο, όπως σημειώνει, για πολιτική επιβράβευση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά για μια επιλογή που θα εξυπηρετούσε τα επιχειρηματικά συμφέροντα της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας.
Γιατί το ΝΑΤΟ δεν θα πάρει ποτέ θέση στα ελληνοτουρκικά
Στο ζήτημα των ελληνοτουρκικών διαφορών, ο κ. Φίλης υπενθυμίζει ότι εξακολουθεί να ισχύει η λογική που καθιερώθηκε ήδη από τη δεκαετία του ’70 και την περίοδο του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γιόζεφ Λανς.
Η Συμμαχία δεν παρεμβαίνει στις διμερείς διαφορές μεταξύ δύο κρατών-μελών και βασικός της στόχος είναι να αποτρέπεται οποιαδήποτε στρατιωτική σύγκρουση που θα αποδυνάμωνε τη νοτιοανατολική πτέρυγα.
Για τον λόγο αυτό, εξηγεί, τόσο το ΝΑΤΟ όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν διαχρονικά να διατηρούν μια ισορροπία ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.
Ακόμη και αν υπάρξει κατά καιρούς κάποια πρωτοβουλία που εμφανίζεται να ευνοεί περισσότερο τη μία πλευρά, εκτιμά ότι αργότερα θα επιχειρηθεί αντιστάθμισή της ώστε να διατηρηθεί η συνολική ισορροπία εντός της Συμμαχίας.
Δεσποτόπουλος: Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι τα F-35, αλλά η ευρωπαϊκή άμυνα
Καθοριστική για το μέλλον των ισορροπιών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΝΑΤΟ και Τουρκίας θεωρεί τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, εκτιμώντας ότι πίσω από τις δημόσιες συζητήσεις για εξοπλιστικά προγράμματα και αμερικανικά μαχητικά εξελίσσεται μια πολύ βαθύτερη στρατηγική αντιπαράθεση.
Όπως επισημαίνει, ο βασικός στόχος της Άγκυρας είναι να αποτρέψει κάθε προσπάθεια αυτονόμησης της ευρωπαϊκής άμυνας και να διατηρήσει το ΝΑΤΟ ως τον αποκλειστικό πυλώνα ασφάλειας της Δύσης.
«Η Τουρκία πηγαίνει στη Σύνοδο με μία πολύ συγκεκριμένη στρατηγική επιδίωξη: να παραμείνει η ευρωπαϊκή άμυνα στενά συνδεδεμένη με το ΝΑΤΟ και να μην εξελιχθεί σε έναν αυτόνομο ευρωπαϊκό μηχανισμό ασφαλείας», σημειώνει.
Κατά τον ίδιο, η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι μια πραγματικά αυτόνομη ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική θα άλλαζε σημαντικά τις ισορροπίες εις βάρος της.
Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξηγεί, η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτουν θεσμικό ρόλο και δυνατότητα παρέμβασης στις αποφάσεις που αφορούν την ευρωπαϊκή άμυνα. Αντίθετα, εντός του ΝΑΤΟ η Τουρκία συμμετέχει ισότιμα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενώ η Κύπρος παραμένει εκτός Συμμαχίας.
Το παράδειγμα του SAFE
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, μέσω του οποίου η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει την κοινή αμυντική της βιομηχανία και να χρηματοδοτήσει κοινές προμήθειες οπλικών συστημάτων.
Σύμφωνα με τον κ. Δεσποτόπουλο, όταν η Ε.Ε. αποφάσισε να κατευθύνει σημαντικούς οικονομικούς πόρους προς την ευρωπαϊκή άμυνα, η Τουρκία δεν κατόρθωσε να αποκτήσει πρόσβαση στα σχετικά κονδύλια, καθώς η ελληνική πλευρά προέβαλε τις προβλεπόμενες αντιρρήσεις.
Η εξέλιξη αυτή, όπως εκτιμά, αποτέλεσε σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα για το τι θα μπορούσε να ακολουθήσει εφόσον η ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία.
«Γι’ αυτό η Τουρκία επιδιώκει όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες να περνούν μέσα από το ΝΑΤΟ. Εκεί διαθέτει λόγο, συμμετέχει στις αποφάσεις και μπορεί να επηρεάζει τις εξελίξεις. Μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα δεδομένα είναι διαφορετικά», τονίζει.
«Αυτό πρέπει να απασχολεί περισσότερο την Αθήνα»
Ο διεθνολόγος εκτιμά ότι ο δημόσιος διάλογος συχνά εστιάζει υπερβολικά στα εξοπλιστικά προγράμματα, παραβλέποντας τη μεγαλύτερη στρατηγική εικόνα.
Όπως υπογραμμίζει, η ενδεχόμενη παροχή αμερικανικών κινητήρων ή τεχνογνωσίας για το τουρκικό μαχητικό KAAN ασφαλώς δεν αποτελεί θετική εξέλιξη για την Ελλάδα, ωστόσο δεν ανατρέπει από μόνη της την ισορροπία ισχύος.
«Το πραγματικό στρατηγικό διακύβευμα δεν είναι αν η Τουρκία θα αποκτήσει κινητήρες ή κάποια επιμέρους τεχνολογία. Το σοβαρότερο ζήτημα είναι να μη δεσμευτεί μόνιμα η ευρωπαϊκή άμυνα μέσα σε ένα πλαίσιο όπου η Τουρκία θα έχει αυξημένη δυνατότητα επιρροής», επισημαίνει.
Κατά την εκτίμησή του, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποκτήσει μεγαλύτερη επιχειρησιακή αυτονομία, θα δυσκολευθεί μακροπρόθεσμα να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τα εξωτερικά της σύνορα χωρίς εξαρτήσεις από τρίτους παράγοντες.
«Για την Ελλάδα αυτό θα συνιστούσε μια σημαντική στρατηγική ήττα», προειδοποιεί.
Το χρονικό παράθυρο υπέρ της Ελλάδας
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στις αεροπορικές ισορροπίες Ελλάδας και Τουρκίας, εκτιμώντας ότι η Αθήνα διατηρεί σήμερα σαφές ποιοτικό πλεονέκτημα.
Όπως εξηγεί, η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές καθυστερήσεις τόσο στην αναβάθμιση του στόλου των F-16 όσο και στην υλοποίηση του προγράμματος νέων μαχητικών, παρά τις κατά καιρούς αμερικανικές διαβεβαιώσεις.
Αντίθετα, η ελληνική Πολεμική Αεροπορία προχωρά στην ολοκλήρωση του προγράμματος αναβάθμισης των F-16 στην έκδοση Viper, ενώ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και η διαδικασία ένταξης των F-35, γεγονός που, σύμφωνα με τον ίδιο, προσφέρει στην Ελλάδα σημαντικό τεχνολογικό προβάδισμα στο Αιγαίο.
Σχολιάζοντας, τέλος, τις δημόσιες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Τουρκία ενόψει των επαφών με την τουρκική ηγεσία, ο κ. Δεσποτόπουλος εκτιμά ότι θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με ψυχραιμία.
Όπως σημειώνει, στις διεθνείς σχέσεις οι θετικές δηλώσεις και οι δημόσιες φιλοφρονήσεις αποτελούν συχνά μέρος της διπλωματικής προετοιμασίας και δεν συνεπάγονται αυτομάτως ουσιαστικές στρατηγικές παραχωρήσεις.
Γι’ αυτό, καταλήγει, η ελληνική διπλωματία οφείλει να παρακολουθεί πρωτίστως τις πραγματικές αποφάσεις που θα ληφθούν στη Σύνοδο και όχι μόνο το επικοινωνιακό σκέλος των επαφών.
«Η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ελλάδα δεν βρίσκεται σε ένα πρόσκαιρο εξοπλιστικό παζάρι. Βρίσκεται στην προσπάθεια της Τουρκίας να διαμορφώσει τους όρους με τους οποίους θα οργανωθεί η ευρωπαϊκή άμυνα τα επόμενα χρόνια. Εκεί θα πρέπει να εστιάσει η ελληνική στρατηγική», καταλήγει.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Πηγή: www.skai.gr