Το 20-30% των ασθενών δεν παίρνει πάντα τα φάρμακα για θεραπεία ή αντιμετώπιση της ασθένειάς του, ενώ το ποσοστό ανεβαίνει στο 50% όταν πρόκειται για θεραπείες που είναι μακροχρόνιες.
Στην Ευρώπη, αυτή η ανακολουθία, προκαλεί σχεδόν 200.000 θανάτους κάθε χρόνο από λάθη στις δόσεις των φαρμάκων, ενώ το κόστος αυτού του λάθους, υπολογίζεται σε 1,25 δις. ευρώ. Χαρακτηριστικά, το 50% των εισαγωγών για καρδιαγγειακά νοσήματα συνδέεται με ανεπαρκή προσήλωση των ασθενών στη θεραπεία τους.
Σημαντική παράμετρος όμως είναι και το κόστος των θεραπειών, αφού πολλοί ασθενείς «αραιώνουν» τις δόσεις των φαρμάκων που χρειάζεται να παίρνουν, προκειμένου να τα βγάλουν πέρα στις καθημερινές οικονομικές απαιτήσεις της ζωής τους. Αυτό φυσικά, σημαίνει αδυναμία πρόσβασης στις απαραίτητες θεραπείες.
Και βέβαια, η πρόσβαση σε θεραπεία, προϋποθέτει ότι οι ασθενείς γνωρίζουν ότι πάσχουν από κάποιο νόσημα, άρα έχει προηγηθεί η δυνατότητα πρόσβασής τους στο σύστημα υγείας για τις απαραίτητες εξετάσεις κλινικές και διαγνωστικές.
Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητα τα προγράμματα προληπτικού ελέγχου και ενίσχυσης της εγγραμματοσύνης της υγείας, πριν καν υπάρξουν συμπτώματα.
Στην ανάγκη προσήλωσης των ασθενών στην φαρμακευτική αγωγή τους, αλλά και στη σημασία των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου ιδίως για τα καρδιαγγειακά νοσήματα που αποτελούν τα συχνότερα νοσήματα, αναφέρθηκε η πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Μέμη Τσεκούρα, μιλώντας στο in.gr, επισημαίνοντας πως η ανάγκη αυτή, οδήγησε την ΗΔΥΚΑ σε συνεργασία με την Ένωση, να αναπτύξει εφαρμογή που θα θυμίζει στους ασθενείς να παίρνουν τα φάρμακά τους.
Πριν συζητήσουμε για την προσήλωση στη θεραπεία, πρέπει πρώτα να διασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι γνωρίζουν έγκαιρα την κατάσταση της υγείας τους και έχουν πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες και διαγνωστικά εργαλεία.
H πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Μέμη Τσεκούρα
Σύμφωνα με την κ. Τσεκούρα, «η τήρηση της θεραπευτικής αγωγής είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες για την προστασία και τη βελτίωση της υγείας των ασθενών και ταυτόχρονα, ένα από τα ζητήματα που συχνά υποτιμώνται στη δημόσια συζήτηση.
«Τα φάρμακα δεν δουλεύουν σε ασθενείς που δεν τα παίρνουν», είχε χαρακτηριστικά δηλώσει ο πρώην Γενικός Επίτροπος Υγείας των ΗΠΑ Έβερετ Κούπ.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα εκτεταμένο.
Σύμφωνα με κοινή έκθεση των CPME, EFPIA, EPF και PGEU για τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας μέσω της καλύτερης προσήλωσης των ασθενών στην αγωγή τους:
- το 20-30% των ασθενών δεν ακολουθούν θεραπευτικά σχήματα που έχουν συνταγογραφηθεί για τη θεραπεία ή την ανακούφιση συμπτωμάτων, ενώ
- στις μακροχρόνιες θεραπείες το ποσοστό προσήλωσης μπορεί να φτάσει μόνο 50%.
Οι συνέπειες είναι σοβαρές τόσο για τους ίδιους τους ασθενείς όσο και για τα συστήματα υγείας. Η περιορισμένη προσήλωση συνδέεται με χειρότερα κλινικά αποτελέσματα, περισσότερες επιπλοκές, αυξημένες νοσηλείες και σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η χαμηλή προσήλωση συνδέεται με 194.500 θανάτους ετησίως λόγω λάθος δοσολογίας, ενώ εκτιμάται ότι κοστίζει 1,25 δις. ευρώ ετησίως. Πρόκειται για ένα ζήτημα που επηρεάζει άμεσα την υγεία μας και την αποτελεσματικότητα κάθε θεραπευτικής παρέμβασης.
Μέσα από τις δράσεις ευαισθητοποίησης που υλοποιούν η Ένωση Ασθενών Ελλάδας και τα μέλη της, βλέπουμε αυτό το φαινόμενο να επιβεβαιώνεται καθημερινά στην πράξη. Για τον λόγο αυτόν, η ενημέρωση, η ενδυνάμωση των ασθενών, η καλή επικοινωνία με τους επαγγελματίες υγείας και η ανάπτυξη εργαλείων που θα βοηθούν τους ασθενείς αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βελτίωση της προσήλωσης.
Πρόσφατα, με πρωτοβουλία της Servier Hellas, η Ένωση συνυπέγραψε τη Χάρτα Προσήλωσης στην Αγωγή, μαζί με κορυφαίους επιστημονικούς φορείς όπως η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, η Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης και ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος. Η κοινή αυτή πρωτοβουλία αναδεικνύει ότι η προσήλωση στη θεραπεία αποτελεί και οφείλει να αποτελεί κοινό στόχο ολόκληρου του οικοσυστήματος υγείας».
Οι λόγοι της μειωμένης προσήλωσης
Τι είναι όμως αυτό που συμβαίνει σε αυτούς που δεν ακολουθούν σωστά τις οδηγίες;
Όπως εξήγησε η κ. Τσεκούρα, «οι λόγοι για τους οποίους ένας ασθενής δεν ακολουθεί σωστά τις οδηγίες είναι πολλοί και συχνά πιο σύνθετοι από ό,τι φανταζόμαστε.
Ένα συχνό φαινόμενο είναι ότι όταν τα συμπτώματα υποχωρούν ή όταν μια πάθηση δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα, ο ασθενής θεωρεί ότι η θεραπεία δεν είναι πλέον απαραίτητη και δεν ακολουθεί πιστά τις οδηγίες. Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα σε παθήσεις που απαιτούν μακροχρόνια παρακολούθηση και συνεχή θεραπευτική αντιμετώπιση.
Οι συνέπειες, όμως, μπορεί να είναι σοβαρές.
Σύμφωνα με στοιχεία των ευρωπαϊκών φορέων CPME, EFPIA, EPF και PGEU, έως και το 50% των εισαγωγών για καρδιαγγειακά νοσήματα συνδέεται με ανεπαρκή προσήλωση στη θεραπεία.
Πρόκειται για ένα εύρημα που αναδεικνύει τη στενή σχέση μεταξύ της τήρησης της αγωγής, της υγείας των ασθενών και της επιβάρυνσης των συστημάτων υγείας.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις μεγαλύτερες ηλικίες. Περίπου το 65% των ατόμων άνω των 60 ετών ζουν με δύο ή περισσότερες παθήσεις, ενώ τα ποσοστά προσήλωσης στη θεραπεία στην ηλικιακή αυτή ομάδα συχνά δεν ξεπερνούν το 60%. Όσο πιο σύνθετο γίνεται ένα θεραπευτικό σχήμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για υποστήριξη και κατάλληλη ενημέρωση των ασθενών.
Και λόγοι … οικονομίας
Υπάρχει όμως και μία διάσταση που συζητείται λιγότερο και την οποία συναντούμε όλο και συχνότερα μέσα από την επαφή μας με τους ασθενείς και τις οργανώσεις-μέλη της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας: η οικονομική επιβάρυνση. Όταν η συμμετοχή για τα αναγκαία φάρμακα συσσωρεύεται και φτάνει σε υψηλά επίπεδα κάθε μήνα, ορισμένοι ασθενείς αναγκάζονται να αραιώνουν τις δόσεις τους ή ακόμη και να διακόπτουν προσωρινά τη θεραπεία τους λόγω αδυναμίας κάλυψης του κόστους.
Για όλους τους παραπάνω λόγους, είναι σημαντική η υγειονομική παιδεία των ασθενών, μέσω της οποίας οι ασθενείς μπορούν να ενδυναμωθούν και να βελτιώσουν την προσήλωσή τους στην αγωγή».
Σημειώνεται ότι στην προσπάθεια στήριξης των ασθενών, προκειμένου να τηρούν την φαρμακευτική αγωγή τους, η Servier Hellas ανέπτυξε μια νέα εκπαιδευτική πλατφόρμα, την https://akolouthotinagogi.gr/, με σκοπό τη βελτίωση της εγγραμματοσύνης υγείας. Η πλατφόρμα δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της πολυετούς Εκστρατείας Ευαισθητοποίησης για την Ορθή Χρήση Φαρμάκων με τίτλο «Μη γίνεσαι γιατρός του εαυτού σου».
Καρδιαγγειακά νοσήματα
Καθώς τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι οι συχνότερες και σοβαρότερες χρόνιες νόσοι, ο Σύλλογος Πεταλούδα, προχώρησε σε σειρά δράσεων για την ευαισθητοποίηση των ασθενών και την έγκαιρη διάγνωση. Η κ. Τσεκούρα, πρόεδρος του Συλλόγου, παρατήρησε ότι από τις δράσεις αυτές έχει διαπιστωθεί ότι:
- πολλοί ασθενείς είναι ανυποψίαστοι και αδιάγνωστοι,
- πολλοί ασθενείς έχουν λάβει σύσταση για καρδιαγγειακό κίνδυνο ή είναι αρρύθμιστοι και δεν έχουν επισκεφθεί τον αντίστοιχο γιατρό, ενώ
- οι περισσότεροι ασθενείς αγνοούν ή δεν αποφεύγουν βασικούς παράγοντες κινδύνου.
Χρόνια Φλεβική Νόσος
Χαρακτηριστικά, αναφέρθηκε σε μια πρόσφατη δράση που ο Σύλλογος Πεταλούδα υλοποίησε, με αφορμή την καμπάνια «Φρόντισε ότι σε στηρίζει». Η εκστρατεία στόχευε στην ευαισθητοποίηση για τη χρόνια φλεβική νόσο, μια πάθηση που, ακριβώς όπως και πολλά καρδιαγγειακά προβλήματα, παραμένει σιωπηλή για χρόνια πριν εκδηλωθεί σοβαρά.
«Τα ευρήματα ήταν αποκαλυπτικά. Η κινητή μονάδα του Συλλόγου, σε συνεργασία με εθελοντές αγγειοχειρουργούς, εξέτασε 711 πολίτες σε εννέα περιοχές της χώρας.
Έξι στους δέκα συμμετέχοντες (59,2%) έκαναν εξέταση για τη φλεβική νόσο για πρώτη φορά στη ζωή τους, και από αυτούς, 234 διαγνώστηκαν με κάποιο στάδιο της νόσου που μέχρι τότε ήταν εντελώς άγνωστο σε αυτούς», είπε χαρακτηριστικά η πρόεδρος του Συλλόγου και πρόσθεσε: «Το μήνυμα που προκύπτει είναι ευρύτερο από τη συγκεκριμένη πάθηση. Βλέπουμε συχνά ανθρώπους να ζουν για χρόνια με έναν παράγοντα κινδύνου ή με μια νόσο χωρίς να το γνωρίζουν, απλώς επειδή δεν είχαν την ευκαιρία να εξεταστούν ή δεν είχαν αντιληφθεί τη σημασία του προληπτικού ελέγχου».
Προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου
Όπως είπε η κ. Τσεκούρα, «αυτός είναι και ο λόγος που η Ένωση Ασθενών Ελλάδας στηρίζει διαχρονικά πολιτικές πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης. Τα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια αποτελούν μια ιδιαίτερα θετική εξέλιξη, καθώς συμβάλλουν στον εντοπισμό προβλημάτων υγείας σε στάδιο όπου μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη σημασία της ενημέρωσης και της εγγραμματοσύνης υγείας, ώστε οι πολίτες να μπορούν να αναγνωρίζουν τους παράγοντες κινδύνου και να αξιοποιούν τις διαθέσιμες υπηρεσίες πρόληψης.
Όμως πριν συζητήσουμε για την προσήλωση στη θεραπεία, πρέπει πρώτα να διασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι γνωρίζουν έγκαιρα την κατάσταση της υγείας τους και έχουν πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες και διαγνωστικά εργαλεία. Η έγκαιρη διάγνωση παραμένει μία από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις για καλύτερα αποτελέσματα υγείας και καλύτερη ποιότητα ζωής».
Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας
Η κ. Τσεκούρα, αναφερόμενη στην προσήλωση στην αγωγή, υπογράμμισε ότι σύμφωνα με την κοινή έκθεση των ευρωπαϊκών φορέων υγείας CPME, EFPIA, EPF και PGEU, η χαμηλή προσήλωση δεν είναι μονοδιάστατο πρόβλημα. Οφείλεται σε οικονομικούς παράγοντες, σε αδυναμίες του συστήματος υγείας, σε ελλιπή επικοινωνία, αλλά και σε παράγοντες που σχετίζονται με τον ίδιο τον ασθενή, όπως η έλλειψη υγειονομικής παιδείας.
Γι’ αυτό η αντιμετώπισή της απαιτεί συνεργασία όλων των πλευρών, ασθενών, επαγγελματιών υγείας και Πολιτείας.
Με δεδομένα τα παραπάνω, η προσέγγιση της Ένωσης βασίζεται σε τρεις πυλώνες.
- στην εκπαίδευση και ενδυνάμωση του ασθενή, μέσα από εργαλεία και δράσεις που ενισχύουν την παιδεία υγείας, όπως το Αλφαβητάρι Υγείας και άλλες πρωτοβουλίες ενημέρωσης που υλοποιούμε σε συνεργασία με τα μέλη μας,
- στη συνεργασία με επαγγελματίες υγείας και επιστημονικούς φορείς, όπως αποτυπώνεται στη Χάρτα Προσήλωσης στην Αγωγή και
- στη συστηματική πρόληψη και ενημέρωση στη βάση, μέσα από δράσεις συλλόγων – μελών της Ένωσης, όπως ο Σύλλογος Πεταλούδα.
Παράλληλα, η Ένωση συνεργάζεται με την Πολιτεία για την ανάπτυξη εργαλείων που θα βοηθούν τον ασθενή στη βελτίωση της τήρησης της αγωγής.
«Αυτές τις μέρες συμμετέχουμε παρέχοντας σχόλια σε πιλοτικό πρόγραμμα της ΗΔΥΚΑ για την ανάπτυξη υπενθυμίσεων λήψης φαρμάκων, μέσω του MyhealthAPP, εφαρμογή που σύντομα θα είναι διαθέσιμη στο ευρύ κοινό», είπε η κ. Τσεκούρα.
Πρόσθεσε όμως, ότι «Παράλληλα, επιμένουμε ότι η συζήτηση για την προσήλωση δεν μπορεί να αγνοεί την οικονομική διάσταση. Όταν ένας ασθενής κόβει τη δόση του φαρμάκου του γιατί δεν έχει τα χρήματα να το αγοράσει, έχουμε πρόβλημα πρόσβασης.
Τελικός μας στόχος είναι ο ασθενής να διαθέτει τις γνώσεις, τα εργαλεία και την υποστήριξη που χρειάζεται ώστε να συμμετέχει ενεργά στις αποφάσεις που αφορούν την υγεία του και να μπορεί να ακολουθεί τη θεραπεία του χωρίς περιττά εμπόδια. Η προσήλωση οικοδομείται πάνω στη γνώση, την εμπιστοσύνη, τη συμμετοχή και την ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας».
Πηγή: www.in.gr