Περισσότερα προβλήματα δημιουργεί, παρά λύνει τελικά, το νομοσχέδιο για τους ψυχολόγους που έφερε προς συζήτηση στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, τινάζοντας στον αέρα την ασφάλεια των ατόμων που χρειάζονται ψυχολογική υποστήριξη.
Μετά τους ψυχολόγους του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα, αλλά τους εξειδικευμένους νοσηλευτές, άλλη μια ομάδα επαγγελματιών ψυχικής υγείας – αυτή των Συμβούλων Ψυχικής Υγείας – εκφράζουν την έκπληξή τους για τον αποκλεισμό τους από τη συζήτηση του νομοσχεδίου στην Επιτροπή, και καταγγέλλουν ότι εξαιρέθηκε ο εκπαιδευτικός φορέας εκπροσώπησής τους που είναι μη κερδοσκοπικός, ενώ αντίθετα κλήθηκαν στη συζήτηση εκπρόσωποι συλλόγου ιδιωτικών κολλεγίων.
Επισημαίνοντας τις ασάφειες του νομοσχεδίου, οι Σύμβουλοι Ψυχικής Υγείας ζητούν να οριστεί σαφώς τι σημαίνει αντιποίηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου, αφού προηγουμένως οριστεί σαφώς το πεδίο δραστηριοποίησης ανά κλάδο που δραστηριοποιείται στο πεδίο της ψυχικής υγείας.
Το αίτημα αυτό, αναδεικνύει τα κενά τα οποία δημιουργούνται από το νομοθέτημα που επιχειρείται να περάσει από τη Βουλή και να θεσμοθετήσει τον τρόπο δραστηριοποίησης των ψυχολόγων, προαναγγέλλοντας μάλιστα και το είδος των προβλημάτων που θα δημιουργηθούν στον τομέα της ψυχικής υγείας, στην περίπτωση που οι προτάσεις των συναρμόδιων φορέων δεν ληφθούν υπόψιν και δεν γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές.
Η διατύπωση «ασκεί το επάγγελμα του ψυχολόγου με οποιονδήποτε τρόπο» χρειάζεται σαφή οριοθέτηση, ιδίως εφόσον συνδέεται με την επιβολή ποινικών κυρώσεων
Μόνο ανασφάλεια μπορεί να προκαλέσει σε όσους χρειάζονται ψυχολογική υποστήριξη, η ασάφεια για το ρόλο του κάθε επαγγελματία ψυχικής υγείας
Η Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής (Ε.Ε.Σ.) – Δίκτυο Συμβούλων Ψυχικής Υγείας σε υπόμνημά της προς τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και την Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων επισήμανε ότι η αναβάθμιση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας προϋποθέτει την προστασία των ατόμων που λαμβάνουν αυτές τις υπηρεσίες υγείας, τη διασφάλιση της επαγγελματικής επάρκειας, τη σαφή οριοθέτηση των επαγγελματικών πεδίων και την ουσιαστική συμμετοχή των επιστημονικών και επαγγελματικών φορέων που εμπλέκονται άμεσα με τον τομέα.
Όσο για τη νομοθετική ρύθμιση της Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, «αυτή οφείλει να στηρίζεται στις αρχές της ισονομίας, της αναλογικότητας, της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, με συνεκτίμηση της προστασίας της δημόσιας υγείας και της επαγγελματικής ελευθερίας».
Η ΕΕΣ διεκδικεί τη ρητή νομοθετική αναγνώριση και κατοχύρωση της Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας ως διακριτού επιστημονικού και επαγγελματικού πεδίου, με σαφώς καθορισμένο αντικείμενο, προϋποθέσεις πρόσβασης, όρους άσκησης και κανόνες δεοντολογίας.
Η σχετική ρύθμιση πρέπει να αφορά τόσο το ίδιο το επάγγελμα, όσο και τον επαγγελματικό τίτλο του Συμβούλου Ψυχικής Υγείας. Μια γενική αναφορά στη «Συμβουλευτική», χωρίς προσδιορισμό των προσώπων που δικαιούνται να την ασκούν επαγγελματικά και των αντίστοιχων προϋποθέσεων, δεν επαρκεί για τη δημιουργία ολοκληρωμένου πλαισίου.
Τα κριτήρια πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συναφή ευρωπαϊκά και διεθνή επιστημονικά και επαγγελματικά πρότυπα, με σαφή προσδιορισμό των πηγών και του πεδίου εφαρμογής τους.
Για τη διαμόρφωση των ειδικών ρυθμίσεων περί Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, η ΕΕΑ ζητά τη θεσμικά κατοχυρωμένη συμμετοχή της και ακαδημαϊκών με αποδεδειγμένο διδακτικό και ερευνητικό έργο στο συγκεκριμένο αντικείμενο, σημειώνοντας ότι η αναγκαία διεπιστημονική συνεργασία δεν μπορεί να υποκαθιστά την ειδική επιστημονική γνώση και την άμεση εκπροσώπηση του ίδιου του κλάδου.
Επάγγελμα ψυχολόγου «με οποιονδήποτε τρόπο»
Για το άρθρο 28, περί αντιποίησης επαγγέλματος, η ΕΕΣ υποστηρίζει την προστασία του επαγγέλματος του ψυχολόγου και την αποτροπή της παραπλανητικής χρήσης επαγγελματικών τίτλων ή της άσκησης πράξεων χωρίς τις απαιτούμενες νόμιμες προϋποθέσεις.
Επισημαίνει λοιπόν, ότι η διατύπωση «ασκεί το επάγγελμα του ψυχολόγου με οποιονδήποτε τρόπο» χρειάζεται σαφή οριοθέτηση, ιδίως εφόσον συνδέεται με την επιβολή ποινικών κυρώσεων. Οι σχετικές διατάξεις πρέπει να επιτρέπουν στους επαγγελματίες να γνωρίζουν με επαρκή προβλεψιμότητα, ποια συγκεκριμένη συμπεριφορά απαγορεύεται και ζητά:
- Να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι πράξεις που επιφυλάσσονται αποκλειστικά στους ψυχολόγους και να διακριθούν από δραστηριότητες που μπορούν να ασκούνται και από άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, εντός των νόμιμων ορίων της εκπαίδευσης και της αρμοδιότητάς τους.
- Να αποσαφηνιστεί ότι η χρήση του διακριτού τίτλου «Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας» και η παροχή υπηρεσιών εντός του αντίστοιχου νόμιμου επαγγελματικού πεδίου δεν συνιστούν, αφ’ εαυτών, αντιποίηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου, εφόσον δεν χρησιμοποιείται ο προστατευόμενος τίτλος, δεν δημιουργείται παραπλανητική εντύπωση κατοχής της ιδιότητας του ψυχολόγου και δεν ασκούνται πράξεις αποκλειστικά επιφυλασσόμενες από τον νόμο σε αυτόν.
- Να διασφαλιστεί η συνοχή των διατάξεων περί αντιποίησης με τις ρυθμίσεις που αφορούν την Ψυχοθεραπεία και τη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας.
«Η ευρύτητα του επιστημονικού πεδίου της Ψυχολογίας και η ύπαρξη επιμέρους ειδικεύσεων καθιστούν αναγκαία την ακριβή περιγραφή των επαγγελματικών πράξεων», σημειώνει η ΕΕΣ, προσθέτοντας ότι «Το ζήτημα δεν είναι η αμφισβήτηση των νόμιμων επαγγελματικών δικαιωμάτων των ψυχολόγων, αλλά η αποφυγή αόριστων διατυπώσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αδικαιολόγητη σύγχυση μεταξύ διακριτών επαγγελματικών πεδίων».
Δραστηριοποίηση
Για τους ήδη δραστηριοποιούμενους Συμβούλους Ψυχικής Υγείας, η ΕΕΣ σημειώνει την ανάγκη για ρητή συμπερίληψή τους στο άρθρο 33, ώστε η μετάβαση στο νέο πλαίσιο να πραγματοποιηθεί με αντικειμενικά κριτήρια, διαφάνεια και επαρκείς διαδικαστικές εγγυήσεις.
Επισημαίνει ότι δεν πρέπει να παραγνωρίζονται η πολυετής επαγγελματική δραστηριότητα, η εκπαίδευση και η εποπτευόμενη εμπειρία κατά τη θέσπιση νέων προϋποθέσεων άσκησης του επαγγέλματος.
Η φορολογική έναρξη δραστηριότητας, η χρήση σχετικού Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας και η εκπλήρωση φορολογικών ή ασφαλιστικών υποχρεώσεων αποτελούν στοιχεία τεκμηρίωσης της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Δεν υποκαθιστούν, ωστόσο, την αξιολόγηση των ουσιαστικών επαγγελματικών προσόντων ούτε συνιστούν αυτοτελώς άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Προτείνει τη θέσπιση ειδικών μεταβατικών διατάξεων που να προβλέπουν:
α) Διαδικασία αναγνώρισης και ένταξης των υφιστάμενων επαγγελματιών, με σαφή ημερομηνία αναφοράς και εκ των προτέρων δημοσιευμένα κριτήρια.
β) Ουσιαστική συνεκτίμηση των κριτηρίων επαγγελματικής επάρκειας που εφαρμόζει διαχρονικά η Ε.Ε.Σ., ιδίως ως προς τη διάρκεια και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, την πρακτική άσκηση, την εποπτεία, την προσωπική θεραπεία ή προσωπική ανάπτυξη, κατά περίπτωση, και την τήρηση κώδικα δεοντολογίας.
γ) Αξιοποίηση της ιδιότητας μέλους της Ε.Ε.Σ. και της τεκμηριωμένης πλήρωσης των κριτηρίων της ως ουσιωδών αποδεικτικών στοιχείων, με δυνατότητα αξιολόγησης και ισοδύναμων προσόντων βάσει ενιαίων και αντικειμενικών κανόνων.
δ) Εύλογη μεταβατική περίοδο και αναλογικά μέτρα συμπλήρωσης προσόντων, όπου διαπιστώνονται συγκεκριμένες ελλείψεις, αντί οριζόντιου και αυτοδίκαιου επαγγελματικού αποκλεισμού.
ε) Ειδική μεταβατική οδό αναγνώρισης βάσει τεκμηριωμένης μακρόχρονης επαγγελματικής εμπειρίας και εκπαίδευσης, κατά τη λογική των ρυθμίσεων «grandparenting» (προπάτορες), με σαφείς προϋποθέσεις και εγγυήσεις ποιότητας.
στ) Αιτιολογημένες αποφάσεις αξιολόγησης και δυνατότητα επανεξέτασης ή προσβολής τους, σύμφωνα με το εφαρμοστέο θεσμικό πλαίσιο.
Οι μεταβατικές ρυθμίσεις πρέπει να συνδυάζουν την προστασία των ληπτών υπηρεσιών με τη δίκαιη αξιολόγηση των επαγγελματιών και τη συνέχεια της παρεχόμενης υποστήριξης.
Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας
Επί του άρθρου 35, η ΕΕΣ, αντιμετωπίζει θετικά τη δημιουργία ενός οργάνου επιστημονικής τεκμηρίωσης και διαμόρφωσης προτάσεων για την Ψυχοθεραπεία και τη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας. Όπως υποστηρίζει όμως, η αναφορά και στα δύο πεδία, πρέπει να αποτυπώνεται στη σύνθεση, στις αρμοδιότητες και στη λειτουργία του, με επαρκή εκπροσώπηση της Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, με εκπροσώπηση της ΕΕΣ από στελέχη που θα υποδεικνύει το ΔΣ της Ένωσης, ισόρροπη εκπροσώπηση της ψυχοθεραπείας και της συμβουλευτικής, διαφανείς διαδικασίες επιλογής με δημοσιοποιημένα κριτήρια κλπ.
Εκπαίδευση, εποπτεία και πρακτική άσκηση
Για το άρθρο 56, η ΕΕΣ τονίζει ότι ο καθορισμός προϋποθέσεων εκπαίδευσης, εποπτείας, πρακτικής άσκησης και επαγγελματικής επάρκειας επηρεάζει άμεσα τόσο την ποιότητα των υπηρεσιών όσο και την πρόσβαση στο επάγγελμα.
Στο πλαίσιο αυτό ζητά συμμετοχή της ΕΕΣ στις αρμόδιες επιτροπές του ΚΕΣΥ και υποστήριξης των θέσεών της στη γνωμοδοτική διαδικασία, καθορισμό στο νόμο των βασικών αρχών και εγγυήσεων του πλαισίου, σαφή διάκριση της αρχικής επαγγελματικής εκπαίδευσης, εξειδίκευσης, συνεχιζόμενης επαγγελματικής ανάπτυξης και επιμόρφωσης, διευκρινίζοντας πως η παρακολούθηση επιμορφωτικών προγραμμάτων δεν πρέπει να εξομοιώνεται αυτομάτως με ολοκληρωμένη επαγγελματική εκπαίδευση.
Ζήτησε ακόμη να προβλεφθούν διαφανή, επιστημονικά τεκμηριωμένα και αναλογικά κριτήρια αξιολόγησης των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και φορέων, με βάση την ποιότητα και την επάρκειά τους.
Πηγή: www.in.gr