Γράφει η:
Ελευθερία Πειρουνάκη, Dr. med.
Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος-Μεταβολισμός
Διδάκτωρ LMU Μονάχου Γερμανίας
Εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη (DDG), Ειδική Διατροφολόγος (ΑΕKNO)
Ειδική στην Παχυσαρκία (World Obesity Federation)
Από τις δυτικές κοινωνίες μέχρι τις αναπτυσσόμενες χώρες, το πλεονάζον βάρος επηρεάζει την υγεία δισεκατομμυρίων ανθρώπων, προκαλώντας σοβαρές επιπλοκές.
Σύμφωνα με τον WORLD OBESITY ATLAS 2022 που δημοσίευσε η Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας, έως το 2030 ο μισός πληθυσμός της γης θα πάσχει από πλεονάζον σωματικό βάρος.
Οι αιτίες της παχυσαρκίας είναι πολυπαραγοντικές όπως άλλωστε και η ίδια η νόσος: επεξεργασμένες τροφές, καθιστική ζωή, έλλειψη ύπνου, στρες, φάρμακα, γονίδια, ορμονολογικοί λόγοι, όπως π.χ. η εμμηνόπαυση. Το τελευταίο είναι ίσως και ο μοναδικός παράγοντας, που θα επηρεάσει κάποια στιγμή όλες τις γυναίκες, καθώς η εμμηνόπαυση αφορά όλες μας!
Η εμμηνόπαυση οδηγεί σε αύξηση βάρους και αλλαγή στη σύσταση του σώματος κυρίως λόγω της πτώσης των οιστρογόνων, της μείωσης της μυϊκής μάζας και της αύξησης της αντίστασης στην ινσουλίνη. Μελέτες δείχνουν ότι κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, ο ρυθμός αύξησης της λιπώδους μάζας διπλασιάζεται, σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.
Η πτώση των οιστρογόνων αλλάζει, επίσης, το σημείο αποθήκευσης λίπους από τους γοφούς και τους μηρούς στην κοιλιακή χώρα. Το κοιλιακό ή σπλαχνικό λίπος αποτελεί το 15-20% του βάρους σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, έναντι 5-8% στις προεμμηνοπαυσιακές.
Η φυσική μείωση της μυϊκής μάζας (σαρκοπενία) με την ηλικία ρίχνει τις βασικές καύσεις, με αποτέλεσμα το σώμα να καίει λιγότερες θερμίδες καθημερινά.
Κατά την εμμηνόπαυση παρατηρείται φυσιολογική αύξηση της αντίστασης στην ινσουλίνη, γεγονός που ευνοεί την αποθήκευση λίπους και την αυξημένη όρεξη για υδατάνθρακες και σάκχαρα.
Ας μην ξεχνάμε, επίσης, πως τα οιστρογόνα ενεργοποιούν άμεσα τα μονοπάτια της λιπόλυσης (τη διάσπαση του λίπους για παραγωγή ενέργειας). Χωρίς αυτά, ο λιπώδης ιστός γίνεται «ανθεκτικός» στη διάσπαση, κάνοντας την απώλεια βάρους βιολογικά πιο δύσκολη!
Ταυτόχρονα τα οιστρογόνα καταστέλλουν τα γονίδια που είναι υπεύθυνα για την αποθήκευση λίπους. Με την πτώση των οιστρογόνων αυτό το «φρένο» χάνεται. Τα λιποκύτταρα της κοιλιάς ενεργοποιούνται άμεσα για να αποθηκεύσουν περισσότερο λίπος.
Τρόποι αντιμετώπισης:
Η απώλεια βάρους απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση. Η προσπάθεια εύρεσης μιας γρήγορης και εύκολης λύσης σε ένα χρόνιο και σύνθετο πρόβλημα, δεν μπορεί να ευοδωθεί.
Η διατροφή μετά την εμμηνόπαυση πρέπει να εστιάζει στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα για να αποτραπεί η αποθήκευση λίπους. Πρέπει να δοθεί έμφαση σε μια ποιοτική διατροφή, ενώ το είδος της άσκησης που θα επιλεχθεί θα πρέπει ιδανικά να συνδυάζει διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης (HIIT) σε συνδυασμό με προπόνηση με αντιστάσεις (βάρη/λάστιχα) με στόχο την αύξηση ή διατήρηση των μυών!
Η επανάσταση των νέων φαρμάκων:
Νέες φαρμακευτικές αγωγές, γνωστές ως ανάλογα GLP-1 (όπως η σεμαγλουτίδη), αλλάζουν τα δεδομένα. Αυτά τα σκευάσματα, βοηθούν στην απώλεια βάρους με δύο τρόπους:
- Επιβραδύνουν την κένωση του στομάχου, οπότε νιώθουμε χορτάτοι για περισσότερη ώρα
- Επιδρούν στον εγκέφαλο, μειώνοντας το αίσθημα της πείνας και τις έντονες λιγούρες (food noise)
Δευτερογενείς αναλύσεις μεγάλων μελετών με πάνω από 2.000 συμμετέχοντες απέδειξαν πως τα GLP-1 είναι εξίσου αποτελεσματικά στις γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση, όσο και στις νεότερες γυναίκες, καταρρίπτοντας τον μύθο ότι ο μεταβολισμός της εμμηνόπαυσης είναι «ανίκητος».
Πιο συγκεκριμένα σε κλινική ανάλυση μελέτης (Μάιος 2026) γυναίκες που λάμβαναν Wegovy 7.2 mg εβδομαδιαίως παρουσίασαν μείωση του σπλαχνικού λίπους (το λίπος της κοιλιάς) κατά 15,6% σε περιεμμηνόπαυση και 15,3% μεταεμμηνόπαυση, αποδεικνύοντας ότι το φάρμακο στοχεύει άμεσα την «κοιλιά της εμμηνόπαυσης».
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι τα φάρμακα αυτά δεν είναι μαγικά φίλτρα. Πρέπει να χορηγούνται αποκλειστικά με ιατρική συνταγή και παρακολούθηση, καθώς συνοδεύονται από πιθανές παρενέργειες και απαιτούν παράλληλα αλλαγή στον τρόπο ζωής για να διατηρηθεί το αποτέλεσμα.
Καθώς η απώλεια βάρους με φαρμακοθεραπεία μπορεί να συνοδεύεται και από μείωση της άλιπης μάζας, αναδεικνύεται η ανάγκη για κατάλληλη διατροφική υποστήριξη και σωματική άσκηση. Η άλιπη μάζα δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με τη μυϊκή μάζα.
Στο σημείο αυτό τίθεται η σπουδαιότητα της παρακολούθησης της σύστασης σώματος: Η αξιολόγηση με DEXA μπορεί, όπου κρίνεται κατάλληλη, να προσφέρει πρόσθετες πληροφορίες για τη σύσταση του σώματος, πέρα από το βάρος και τον Δείκτη Μάζας Σώματος, υποστηρίζοντας την εξατομίκευση της θεραπευτικής προσέγγισης!
Συμπέρασμα:
Στις γυναίκες μετά τα 50, η ουσιαστική επιτυχία δεν μετριέται μόνο σε κιλά, αλλά και στη διατήρηση της δύναμης, της υγείας και της ποιότητας ζωής. Στόχος είναι μια πιο ποιοτική, εξατομικευμένη και βιώσιμη απώλεια βάρους. Τα φάρμακα «κόβουν» την πείνα, αλλά εμείς πρέπει να μάθουμε στο σώμα μας πώς να λειτουργεί σωστά!
Πηγή: www.in.gr