Η ερευνητική γεώτρηση «Ασωπός 1» θα πραγματοποιηθεί σε βάθος νερού περίπου 850 μέτρων και θα φτάσει περίπου 4 χιλιόμετρα κάτω από τον πυθμένα, προκειμένου να δείξει αν πίσω από τα σεισμικά μοντέλα και τις γεωλογικές ενδείξεις κρύβεται πράγματι ένα κοίτασμα φυσικού αερίου ικανό να αλλάξει τα δεδομένα για την Ελλάδα.
Το γεωτρύπανο στο Block 2 αποτελεί το πρώτο ορατό τεστ ενός προγράμματος που επί χρόνια έμενε εγκλωβισμένο σε παρατάσεις, σεισμικά δεδομένα και αναπάντητα ερωτήματα για το πραγματικό δυναμικό του ελληνικού υπεδάφους.
Αν η γεώτρηση επιβεβαιώσει την ύπαρξη αξιοποιήσιμου κοιτάσματος, δεν θα αναβαθμίσει μόνο την αξία του συγκεκριμένου οικοπέδου, αλλά θα μπορούσε να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον και άλλων διεθνών ομίλων για ολόκληρο το ελληνικό χαρτοφυλάκιο παραχωρήσεων.
Επενδυτική κινητικότητα
Γύρω από αυτό το ορόσημο χτίζεται ήδη μια ευρύτερη επενδυτική κινητικότητα. Η Chevron ετοιμάζει σεισμογραφικό σκάφος για έρευνες από το Ιόνιο έως την Κρήτη, η ΕΔΕΥΕΠ ανοίγει τον δρόμο για νέα δεδομένα και έναν επόμενο γύρο παραχωρήσεων, ενώ στην Καβάλα η Energean επαναφέρει το σχέδιο ανάπτυξης του κοιτάσματος «Εψιλον». Η αγορά υδρογονανθράκων περνά έτσι από τη θεωρία της γεωλογικής πιθανότητας στην πράξη των γεωτρήσεων, των μεγάλων επενδύσεων και του επενδυτικού ρίσκου.
Η κινητικότητα αυτή έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση. Η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει την έρευνα υδρογονανθράκων στοιχείο της ενεργειακής της στρατηγικής για απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και έμπρακτη άσκηση των δικαιωμάτων της στις θαλάσσιες ζώνες απέναντι στις τουρκικές αμφισβητήσεις.
Στο παρασκήνιο των επαφών του πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη τις προηγούμενες ημέρες, η δημόσια αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στην επικείμενη πρώτη ερευνητική γεώτρηση έπειτα από τέσσερις δεκαετίες ανέδειξε το ειδικό βάρος που αποκτά η ενεργειακή ατζέντα της χώρας.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι συναντήσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με κορυφαία στελέχη της Chevron και της ExxonMobil, επιβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να επιταχύνει τον βηματισμό της στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Ωστόσο, ο χαρακτήρας των υφιστάμενων παραχωρήσεων δεν είναι ίδιος. Για παράδειγμα, η γεώτρηση στο «Ασωπός 1» θα διερευνήσει έναν πολλά υποσχόμενο στόχο που μπορεί να αποδειχτεί μεγάλη ανακάλυψη ή να μη δώσει τίποτε. Οι πιθανότητες εντοπισμού αξιοποιήσιμου κοιτάσματος στο Ιόνιο εκτιμώνται στο 15%-16%.
Μπορεί να μοιάζουν χαμηλές για μια επένδυση αυτού του μεγέθους, ωστόσο για τα διεθνή δεδομένα μιας ερευνητικής γεώτρησης θεωρούνται επαρκείς ώστε να δικαιολογούν το ρίσκο. Εφόσον οι ενδείξεις επιβεβαιωθούν και το κοίτασμα αποδειχτεί εμπορικά αξιοποιήσιμο, θα ενεργοποιηθεί μια αλυσίδα επενδύσεων πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, από τις επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις έως την ανάπτυξη και την παραγωγή.
Το «Εψιλον», αντίθετα, είναι ένα βεβαιωμένο, δορυφορικό κοίτασμα του Πρίνου, για το οποίο η πρόκληση δεν είναι η ύπαρξη του πετρελαίου, αλλά η οικονομικά βιώσιμη ανάπτυξή του. Αυτές οι δύο παράλληλες διαδρομές, μαζί με το άνοιγμα για νέα σεισμικά, συνθέτουν τον πιο πυκνό κύκλο εξελίξεων που έχει δει η αγορά εδώ και χρόνια.
Γνωμοδοτήσεις
Το πιο άμεσο ορόσημο είναι αναμφίβολα το Block 2. Η κοινοπραξία ExxonMobil, HELLENiQ ENERGY και Energean έχει μεταθέσει για τον Απρίλιο του 2027 την έναρξη της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός 1» εξαιτίας της διαθεσιμότητας του γεωτρύπανου και όχι επειδή άλλαξε η επενδυτική απόφαση. Οπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, στις υπεράκτιες εργασίες το συμβόλαιο με το γεωτρύπανο καθορίζει ένα συγκεκριμένο παράθυρο εκτέλεσης, το οποίο εξ αρχής τοποθετούνταν μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου.
Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων έχει κατατεθεί από τον Αύγουστο στο ΥΠΕΝ και η έκδοση της ΑΕΠΟ αποτελεί πλέον το επόμενο κρίσιμο αδειοδοτικό στάδιο. Εφόσον οι γνωμοδοτήσεις συγκεντρωθούν χωρίς νέες απαιτήσεις για στοιχεία ή διευκρινίσεις, η διαδικασία μπορεί να κλείσει έως το τέλος του έτους.
Η βάση εφοδιασμού της εγκατάστασης θα είναι η Ηγουμενίτσα και οι αλλαγές πληρωμάτων κατά το στάδιο των ερευνών θα υποστηρίζονται μέσω Κέρκυρας, αφήνοντας κατά τη φάση της γεώτρησης και ένα υπολογίσιμο αποτύπωμα σε μεταφορές, προμήθειες και υπηρεσίες της περιοχής.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι από την κινητοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας εκτιμάται ότι μπορεί να δημιουργηθεί μια οικονομική δραστηριότητα της τάξης των 10 εκατ. ευρώ για ελληνικές επιχειρήσεις και την τοπική οικονομία κατά τη φάση της γεώτρησης.
Ο «Ασωπός» είναι ο πιο ώριμος ερευνητικός στόχος της χώρας, με δυνητικούς πόρους που υπολογίζονται έως 200 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Το μέγεθος αυτό δεν αποτελεί τεκμηριωμένο απόθεμα και δεν προδικάζει εμπορική εκμετάλλευση. Αποτυπώνει όμως το μέγεθος του γεωλογικού δυναμικού που αποδίδεται στον στόχο και, ταυτόχρονα, το ρίσκο που αναλαμβάνει η κοινοπραξία.
Μόνο η γεώτρηση και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της μπορούν να οδηγήσουν σε ανακάλυψη. Η γεώτρηση, που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου δύο μήνες, αναμένεται εφόσον τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, να δώσει τον Ιούνιο την πρώτη καθαρή απάντηση για το αν υπάρχει υδρογονάνθρακας στον στόχο.
Ακόμη και σε θετικό αποτέλεσμα, τονίζουν άνθρωποι με γνώση των σχετικών διαδικασιών, θα χρειαστεί επιβεβαιωτική γεώτρηση και πρόσθετη αξιολόγηση για να προσδιοριστούν το μέγεθος, η ποιότητα, οι ανακτήσιμοι πόροι και η εμπορική αξία μιας πιθανής ανακάλυψης.
Οπως επισημαίνουν, η επιβεβαίωση παρουσίας φυσικού αερίου θα άλλαζε αμέσως το κλίμα: θα ενίσχυε την αξία των γειτονικών παραχωρήσεων, θα διευκόλυνε συμφωνίες farm-out και θα έδινε σε διεθνείς παίκτες έναν πολύ πιο χειροπιαστό λόγο να εξετάσουν την ελληνική γεωλογία.
Η Chevron
Η γεώτρηση στον «Ασωπός 1» δεν αποτελεί μόνο το επόμενο στάδιο για το Block 2, αλλά και το σημείο αναφοράς για την ευρύτερη επανεκκίνηση της έρευνας υδρογονανθράκων στη χώρα. Σε αυτό το πλαίσιο, στο τελευταίο δίμηνο του έτους αναμένεται να αρχίσει ο νέος γύρος σεισμικών ερευνών της Chevron.
Η επιβεβαίωση του χρονοδιαγράμματος έγινε τις προηγούμενες ημέρες και στη συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας με την επικεφαλής της εταιρείας για την Ελλάδα, Μπεατρίς Μπιενβενού, στη Νέα Υόρκη, κάτι που σηματοδοτεί ότι η αμερικανική εταιρεία περνά στην πρακτική προετοιμασία των εργασιών στο Ιόνιο, νότια της Πελοποννήσου και στη συνέχεια στην περιοχή της Κρήτης.
Σύμφωνα με τον έως τώρα σχεδιασμό, ειδικό σεισμογραφικό σκάφος θα αποκτήσει αρχικά δισδιάστατα δεδομένα στα οικόπεδα «Α2», «Νότια της Πελοποννήσου», «Νότια Κρήτη I» και «Νότια Κρήτη II», συνολικής έκτασης περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Η εργασία δεν αποτελεί γεώτρηση και δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα αν υπάρχει εμπορικά εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα. Είναι, όμως, η απαραίτητη πρώτη αποτύπωση για να επιλεγούν στη συνέχεια οι περιοχές όπου αξίζει να επενδυθούν πολύ περισσότερα χρήματα σε τρισδιάστατες έρευνες και, τελικά, σε ερευνητική γεώτρηση.
Πιο ώριμη εμφανίζεται η παραχώρηση του Block 10, ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, όπου έχουν ήδη αποκτηθεί τρισδιάστατα σεισμικά δεδομένα. Η αξιολόγησή τους στη νέα ερευνητική περίοδο θα κρίνει αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για γεώτρηση, με το οικόπεδο να θεωρείται πιθανός επόμενος ερευνητικός στόχος του εθνικού προγράμματος μετά τον «Ασωπό 1».
Η προοπτική αυτή ενισχύθηκε από τη διεύρυνση της συνεργασίας Chevron και HELLENiQ ENERGY, καθώς η αμερικανική εταιρεία εισήλθε πρόσφατα στην παραχώρηση αναλαμβάνοντας τον ρόλο του εντολοδόχου με ποσοστό 70%, ενώ η HELLENiQ ENERGY διατηρεί το υπόλοιπο 30%.
Το «Εψιλον»
Μετά την ερευνητική κινητικότητα στο Ιόνιο και την προετοιμασία των νέων σεισμικών ερευνών, το ενδιαφέρον μεταφέρεται και στην Καβάλα, όπου η Energean επεξεργάζεται νέο σχέδιο για την ανάπτυξη του κοιτάσματος «Εψιλον», περίπου 3 έως 3,5 χιλιόμετρα δυτικά-βορειοδυτικά του Πρίνου.
Το κοίτασμα διαθέτει πιστοποιημένα ανακτήσιμα αποθέματα 27 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και έχει ήδη δώσει περιορισμένη παραγωγή από παλαιότερη παρέμβαση. Η άδεια εκμετάλλευσης ισχύει έως το 2039, όμως το επενδυτικό σχέδιο βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση και θα πρέπει να εγκριθεί από την ΕΔΕΥΕΠ.
Το σχέδιο που εξετάζεται προβλέπει έξι παραγωγικές γεωτρήσεις πετρελαίου, μαζί με συνοδευτικές γεωτρήσεις έγχυσης νερού και αερίου, και νέα εξέδρα. Η αιχμή της παραγωγής θα μπορούσε να φτάσει τα 7.000 έως 8.000 βαρέλια ημερησίως για τουλάχιστον μία πενταετία, προτού αρχίσει η φυσική της υποχώρηση. Πρόκειται για επένδυση μερικών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, που μπορεί να προσεγγίσει τα 500 εκατ. ευρώ και χρειάζεται περίπου τρία χρόνια ωρίμανσης.
Η σημασία του «Εψιλον» είναι ευρύτερη από την προσθήκη μιας νέας παραγωγής. Με τον Πρίνο να έχει φτάσει ουσιαστικά στο τέλος του παραγωγικού του κύκλου, το έργο μπορεί να κρατήσει ενεργές τις εγκαταστάσεις της Καβάλας και να δώσει δεύτερη ζωή στην εγχώρια παραγωγή έως το 2040-2041.
Οι εγκαταστάσεις για τα κοιτάσματα στον Πρίνο που είχαν στηθεί τη δεκαετία του 1970 και δημοσίευμα της εποχής που αναφέρει: «Πολύ θειάφι. Καθιστά το κοίτασμα μη εκμεταλλεύσιμο;»
Νέα δεδομένα
Την ίδια ώρα, η ΕΔΕΥΕΠ έχει ανοίξει διαγωνισμό για νέες σεισμικές έρευνες στη Δυτική και Νότια Ελλάδα, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών τη 12η Νοεμβρίου. Η διαδικασία ενεργοποιήθηκε ύστερα από εκδήλωση ενδιαφέροντος της PGS Exploration (UK) και αφορά μια θαλάσσια ζώνη που, σε μέγιστη αποτύπωση, προσεγγίζει τα 180.000 έως 190.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Ο ανάδοχος θα μπορεί να προτείνει έρευνες 2D και 3D σε τμήματα της περιοχής, ανάλογα με το ενδιαφέρον των δυνητικών πελατών του. Ο διαγωνισμός δεν παραχωρεί οικόπεδα ούτε εγγυάται νέες γεωτρήσεις. Δημιουργεί, όμως, την πρώτη ύλη για έναν επόμενο γύρο παραχωρήσεων, καθώς τα σύγχρονα δεδομένα είναι εκείνα που επιτρέπουν στις πετρελαϊκές να αποτιμήσουν το γεωλογικό και επενδυτικό ρίσκο προτού δεσμεύσουν κεφάλαια.
«Μια θετική ένδειξη στον “Ασωπό” θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης γι’ αυτή τη διαδικασία, αλλά ακόμη και χωρίς αυτή τα νέα δεδομένα θα ανανεώσουν το επενδυτικό κεφάλαιο της χώρας», αναφέρουν στελέχη της αγοράς.
Σε αυτόν τον νέο χάρτη εντάσσεται και η επιστροφή του οικοπέδου «Δυτικά της Κρήτης» στο Δημόσιο από την κοινοπραξία ExxonMobil – HELLENiQ ENERGY. Η κοινοπραξία ολοκλήρωσε τις δισδιάστατες έρευνες, αλλά επέλεξε να μην εισέλθει στο επόμενο και πολύ ακριβότερο στάδιο των τρισδιάστατων ερευνών που θα απαιτούσε επιπλέον δύο έως τρία χρόνια πριν από μια απόφαση γεώτρησης.
Η επιλογή δεν συνιστά αποχώρηση της ExxonMobil από την Ελλάδα. Κατά την ελληνική κυβέρνηση αποτυπώνει ανακατανομή κεφαλαίων προς το Block 2 και άλλα πιο ώριμα ή νεοαποκτηθέντα οικόπεδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η επιστροφή του οικοπέδου μπορεί να δώσει στην πολιτεία το περιθώριο να επαναχαράξει την περιοχή και να την επαναπροκηρύξει, ενδεχομένως, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου νέων παραχωρήσεων.
Αυτό άλλωστε είναι και το ουσιαστικό μήνυμα της επόμενης περιόδου, καθώς η ελληνική έρευνα υδρογονανθράκων εγκαταλείπει τον κύκλο των προθέσεων και των παρατάσεων. Από τις σεισμικές έρευνες, τη γεώτρηση του «Ασωπού» και τις επενδυτικές αποφάσεις που θα ακολουθήσουν, θα κριθεί ποιες από τις σημερινές παραχωρήσεις έχουν γεωλογικό και εμπορικό ενδιαφέρον και ποιες θα μείνουν απλώς στον χάρτη.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: EUROKINISSI
Πηγή: www.protothema.gr