Του Στέφανου Νικολαΐδη
Μια νέα προσπάθεια επανεκκίνησης της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη, έπειτα από το διήμερο επαφών του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στη Λευκωσία, το οποίο κατέληξε στην απόφασή του να συγκαλέσει άτυπη διευρυμένη συνάντηση 5+1 με τη συμμετοχή των δύο κοινοτήτων, των τριών εγγυητριών δυνάμεων, Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Χωρίς να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ο Γενικός Γραμματέας κατέστησε σαφές ότι στόχος του δεν είναι μια ακόμη διαδικασία χωρίς αποτέλεσμα, αλλά μια ουσιαστικά προετοιμασμένη διάσκεψη που θα μπορεί να οδηγήσει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
«Έχω ζητήσει από τους δύο ηγέτες να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειές τους», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι συζητήσεις που είχε τόσο κατ’ ιδίαν όσο και από κοινού με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν υπήρξαν εποικοδομητικές.
Παράλληλα, επεσήμανε ότι η επίλυση του Κυπριακού αποτελεί παράγοντα σταθερότητας για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη εκκρεμότητα καθιστά το νησί περισσότερο ευάλωτο σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρύτερη περιοχή χαρακτηρίζεται από έντονη γεωπολιτική αστάθεια.
Το μήνυμα της Αθήνας
Στην Αθήνα, διπλωματικές πηγές αποτιμούν θετικά το αποτέλεσμα της επίσκεψης Γκουτέρες, επισημαίνοντας ότι το βασικό μήνυμα που επιθυμεί να εκπέμψει η ελληνική πλευρά είναι η σταθερή προσήλωσή της στην προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού μέσα από μια διαρκώς εποικοδομητική στάση.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, η οποία χαιρετίζει τόσο τις δηλώσεις του Γενικού Γραμματέα όσο και την απόφασή του να συγκαλέσει άτυπη διευρυμένη συνάντηση με στόχο την επανεκκίνηση των συνομιλιών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Η ελληνική κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι παραμένει έτοιμη να συμβάλει ενεργά στη διατήρηση της δυναμικής που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία δύο χρόνια, ενθαρρύνοντας κάθε πρωτοβουλία οικοδόμησης εμπιστοσύνης ως απαραίτητη προϋπόθεση για την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με σταθερό στόχο την επανένωση της Κύπρου στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουν διπλωματικοί κύκλοι στις δηλώσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη μετά την ολοκλήρωση των επαφών.
Για πρώτη φορά με τόσο σαφή τρόπο ο Κύπριος Πρόεδρος ανέδειξε ως σημείο αναφοράς όχι μόνο τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών αλλά και το «διαπραγματευτικό κεκτημένο» όλων των προηγούμενων προσπαθειών, ουσιαστικά παραπέμποντας στις συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί έως το Κραν Μοντανά το 2017.
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αυξημένη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη νέα προσπάθεια, αποκαλύπτοντας ότι η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε ετοιμότητα ακόμη και για τη συγκρότηση ειδικής νομικής ομάδας που θα υποστηρίζει τον ειδικό απεσταλμένο της ΕΕ για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, σε ζητήματα που άπτονται του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ΕΕ δεν περιορίζεται πλέον στον ρόλο του παρατηρητή, αλλά εμφανίζεται διατεθειμένη να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο τόσο στην ουσία της διαπραγμάτευσης όσο και στη σύνδεση του Κυπριακού με την πορεία των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ραφαέλε Φίτο αναμένεται να μεταβεί απόψε στην Κύπρο για επαφές με τον Νίκο Χριστοδουλίδη την Παρασκευή, ενώ ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας συγκαλεί Εθνικό Συμβούλιο προκειμένου να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για τις τελευταίες εξελίξεις.
Το πραγματικό χάσμα παραμένει
Παρά τη νέα κινητικότητα, αναλυτές και γνώστες της διπλωματίας επισημαίνουν ότι η ουσία των θέσεων των δύο πλευρών παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη.
Η ελληνική και η ελληνοκυπριακή πλευρά εξακολουθούν να θεωρούν ως μοναδική βάση των συνομιλιών τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, καθώς και το διαπραγματευτικό κεκτημένο που έχει διαμορφωθεί κατά τις προηγούμενες διαδικασίες.
Στον αντίποδα, η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή πλευρά συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι τα μέχρι σήμερα μοντέλα διαπραγμάτευσης έχουν εξαντλήσει τα όριά τους και ότι οποιαδήποτε νέα διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει μόνο εφόσον προηγουμένως αναγνωριστεί η κυριαρχική ισότητα και το ισότιμο διεθνές καθεστώς των Τουρκοκυπρίων.
Η απόσταση ανάμεσα στις δύο αυτές αφετηρίες παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο για οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο.
Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών αποτυπώνει με σαφήνεια αυτή τη στρατηγική.
Από τη μία πλευρά, η Άγκυρα χαιρετίζει τις προσπάθειες του Αντόνιο Γκουτέρες και δηλώνει ότι υποστηρίζει τη συνέχιση της διαδικασίας που εγκαινίασε ο Γενικός Γραμματέας.
Από την άλλη, επαναλαμβάνει χωρίς καμία διαφοροποίηση ότι μια συνολική και βιώσιμη λύση μπορεί να επιτευχθεί μόνο στη βάση της κυριαρχικής ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος των Τουρκοκυπρίων, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι τα μοντέλα λύσης που εφαρμόστηκαν τις προηγούμενες δεκαετίες ανήκουν πλέον στο παρελθόν.
Παράλληλα, αποδίδει την απουσία προόδου στην ελληνοκυπριακή πλευρά, υποστηρίζοντας ότι η στάση της παραμένει αδιάλλακτη και επηρεάζει αρνητικά ακόμη και την περιφερειακή ασφάλεια.
Οι 2 παράγοντες που προβληματίζουν την Αθήνα
Αναλυτές εντοπίζουν δύο βασικούς παράγοντες που παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή από την ελληνική και την κυπριακή διπλωματία.
Ο πρώτος αφορά τη σταδιακή προσπάθεια της Άγκυρας να διαμορφώσει ένα νέο διεθνές αφήγημα.
Η τουρκική επιχειρηματολογία στηρίζεται στην άποψη ότι εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια επιχειρείται η επίλυση του Κυπριακού μέσω του ίδιου μοντέλου χωρίς αποτέλεσμα. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει να πείσει τη διεθνή κοινότητα ότι απαιτείται μια διαφορετική προσέγγιση, παρουσιάζοντας τη δική της πρόταση ως τη μοναδική ρεαλιστική επιλογή.
Κατά τους ίδιους αναλυτές, πρόκειται για μια προσπάθεια μετατόπισης της διεθνούς συζήτησης από το ερώτημα «ποιο είναι το συμφωνημένο πλαίσιο» στο ερώτημα «ποιο πλαίσιο μπορεί τελικά να λειτουργήσει».
Ο δεύτερος παράγοντας αφορά τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τον πιθανό ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η εύθραυστη κατάσταση στη Λιβύη, οι εξελίξεις στη Συρία, η προσπάθεια σταθεροποίησης του Λιβάνου, οι ενεργειακές ισορροπίες στην Αίγυπτο, αλλά και η νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας δημιουργούν ένα συνολικό γεωπολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο το Κυπριακό αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Δεν αποκλείεται, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να επιδιώξει ευρύτερες περιφερειακές διευθετήσεις, αντιμετωπίζοντας το Κυπριακό ως ένα από τα ζητήματα που επηρεάζουν συνολικά την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και τις σχέσεις της Δύσης με την Τουρκία.
Η επόμενη ημέρα
Το διήμερο επαφών στη Λευκωσία δεν παρήγαγε ακόμη ουσιαστική σύγκλιση επί της ουσίας του Κυπριακού.
Πέτυχε όμως κάτι που μέχρι πριν από λίγους μήνες φάνταζε εξαιρετικά δύσκολο: να διατηρήσει ενεργή τη διαδικασία, να εξασφαλίσει τη συναίνεση όλων των εμπλεκομένων για τη σύγκληση μιας νέας άτυπης διευρυμένης διάσκεψης και να επαναφέρει το Κυπριακό στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματικής ατζέντας.
Το αν αυτή η νέα κινητικότητα θα μπορέσει να γεφυρώσει τις στρατηγικές διαφορές των δύο πλευρών θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις ίδιες τις διαπραγματεύσεις, αλλά και από το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε κάθε περίπτωση, το Κυπριακό δεν αποτελεί πλέον ένα απομονωμένο διμερές ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με την ευρωπαϊκή άμυνα, τις ευρωτουρκικές σχέσεις, τη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου. Υπό αυτό το πρίσμα, η επικείμενη άτυπη διάσκεψη 5+1 ενδέχεται να αποτελέσει όχι απλώς ακόμη έναν γύρο συνομιλιών, αλλά το πρώτο ουσιαστικό τεστ για το κατά πόσο η νέα διεθνής συγκυρία μπορεί να δημιουργήσει τις πολιτικές προϋποθέσεις που έλειψαν από όλες τις προηγούμενες προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Πηγή: www.skai.gr