Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πότε θα τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν, αλλά πόσο γρήγορα θα μπορέσει να επανέλθει η παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Και η απάντηση που δίνουν ολοένα περισσότεροι αναλυτές είναι απογοητευτική: ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματούσαν σήμερα, η ενεργειακή κρίση θα συνέχιζε να επηρεάζει τις οικονομίες για πολλούς ακόμη μήνες.
Ο λόγος βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ. Η θαλάσσια δίοδος μέσω της οποίας περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG μετατράπηκε τους τελευταίους μήνες στο σημαντικότερο γεωπολιτικό όπλο του Ιράν. Με νάρκες, drones, ταχύπλοα και αυστηρούς περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα, η Τεχεράνη κατάφερε ουσιαστικά να αποκτήσει έλεγχο σε μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου.
Ακόμη όμως και αν υπάρξει συμφωνία για επαναλειτουργία των Στενών, τίποτα δεν θα επιστρέψει αμέσως στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.
Ο εφοδιαστικός εφιάλτης
Το πρώτο μεγάλο πρόβλημα είναι η ίδια η ναυτιλία. Περίπου 166 δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, μεταφέροντας σχεδόν 170 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Η σταδιακή αποχώρησή τους θα απαιτήσει εβδομάδες, καθώς τα τάνκερ κινούνται με χαμηλές ταχύτητες και οι διελεύσεις θα γίνονται υπό αυστηρό έλεγχο ασφαλείας.
Μόνο όταν απομακρυνθούν αυτά τα πλοία θα μπορέσουν να εισέλθουν νέα άδεια δεξαμενόπλοια για να φορτώσουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών της αγοράς, η επιστροφή στην πλήρη μεταφορική ικανότητα ίσως χρειαστεί έως και τρεις μήνες, ακόμη και υπό ιδανικές συνθήκες.
Αυτό σημαίνει ότι οι ροές πετρελαίου προς Ευρώπη, Ασία και ΗΠΑ δεν πρόκειται να αποκατασταθούν άμεσα. Και όσο η προσφορά παραμένει περιορισμένη, οι τιμές δύσκολα θα υποχωρήσουν ουσιαστικά.
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά τα αποθέματα. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι παραγωγοί πετρελαίου γέμιζαν δεξαμενές αποθήκευσης επειδή δεν μπορούσαν να εξάγουν την παραγωγή τους. Όταν ανοίξει ξανά το Ορμούζ, τα πρώτα φορτία θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για να αποσυμφορηθούν αυτές οι εγκαταστάσεις και όχι για να αυξηθεί άμεσα η παγκόσμια προσφορά στην αγορά.
Η δύσκολη επανεκκίνηση της παραγωγής
Το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα είναι ότι οι πετρελαιοπηγές της Μέσης Ανατολής δεν μπορούν απλώς να «ανοίξουν έναν διακόπτη» και να επιστρέψουν στην κανονική παραγωγή. Πολλά κοιτάσματα έκλεισαν ή λειτούργησαν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια του πολέμου, γεγονός που δημιουργεί τεράστιες τεχνικές δυσκολίες στην επανεκκίνηση.
Η διαδικασία απαιτεί αργές και προσεκτικές κινήσεις ώστε να μη χαθούν πιέσεις στα κοιτάσματα ή προκληθούν μόνιμες ζημιές που θα απαιτούσαν νέες γεωτρήσεις και δισεκατομμύρια σε επενδύσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, η πίεση νερού και φυσικού αερίου πρέπει να εξισορροπηθεί ταυτόχρονα σε δεκάδες γειτονικές πετρελαιοπηγές, κάτι που απαιτεί στενό συντονισμό μεταξύ κρατών και εταιρειών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, περίπου 12 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως και ακόμη 3 εκατομμύρια βαρέλια διυλισμένων προϊόντων παραμένουν εκτός αγοράς σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, κυρίως στη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ. Η επιστροφή αυτής της παραγωγής δεν θεωρείται ούτε εύκολη ούτε γρήγορη.
Ταυτόχρονα, αρκετές ενεργειακές υποδομές έχουν υποστεί ζημιές. Διυλιστήρια, εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, αποθηκευτικοί χώροι και αγωγοί χρειάζονται επισκευές που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν χρόνια.
Οι αγορές δεν εμπιστεύονται ακόμη την ειρήνη
Ακόμη και αν υπάρξει επίσημη συμφωνία, οι traders και οι ναυτιλιακές εταιρείες δύσκολα θα πειστούν αμέσως ότι η κρίση τελείωσε. Τους τελευταίους μήνες έχουν υπάρξει πολλές αποτυχημένες προσπάθειες εκεχειρίας, με το Ιράν να κατηγορεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι παραβίασαν προηγούμενες συμφωνίες.
Αυτός είναι και ο λόγος που το πετρέλαιο παραμένει σταθερά πάνω από τα 94 δολάρια το βαρέλι από τα μέσα Μαρτίου, παρά τις επανειλημμένες προσδοκίες για αποκλιμάκωση. Οι αναλυτές της JPMorgan εκτιμούν ότι ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν στις αρχές Ιουνίου, το Brent θα κινηθεί κατά μέσο όρο κοντά στα 97 δολάρια για το υπόλοιπο του έτους.
Παράλληλα, οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν αυξήσει δραματικά τα κόστη κάλυψης για τα πλοία που περνούν από την περιοχή. Ακόμη και μετά από πιθανή συμφωνία, πολλοί πλοιοκτήτες ίσως αποφεύγουν τα Στενά του Ορμούζ φοβούμενοι νάρκες, επιθέσεις ή νέες στρατιωτικές εντάσεις.
Για τις αγορές, λοιπόν, το τέλος του πολέμου δεν θα σημαίνει αυτόματα και τέλος της ενεργειακής κρίσης. Αντίθετα, το πιθανότερο είναι ότι η παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσει να ζει για μεγάλο χρονικό διάστημα με ακριβό πετρέλαιο, υψηλές τιμές καυσίμων και επίμονες πληθωριστικές πιέσεις.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, αλλά αν ο κόσμος μπορεί να πιστέψει ότι θα παραμείνουν ανοιχτά.
Διαβάστε περισσότερα οικονομικά νέα στο Newmoney.gr
Πηγή: www.protothema.gr