Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τα επίπεδα των αποθεμάτων. Είναι ότι το μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε για δεκαετίες η ενεργειακή της ασφάλεια έχει αλλάξει ριζικά.
Για χρόνια η στρατηγική ήταν απλή: οι εταιρείες αγόραζαν φυσικό αέριο το καλοκαίρι, όταν οι τιμές ήταν χαμηλότερες, το αποθήκευαν και το διέθεταν στην αγορά τον χειμώνα, όταν η ζήτηση κορυφωνόταν. Αυτός ο μηχανισμός, όμως, έχει πλέον διαταραχθεί.
Η απώλεια των σταθερών ρωσικών ροών μέσω αγωγών μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία ανάγκασε την Ευρώπη να στραφεί στις διεθνείς αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Ταυτόχρονα, η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει την αβεβαιότητα για την παγκόσμια προσφορά, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται σε άμεσο ανταγωνισμό με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο ενεργειακό περιβάλλον, στο οποίο η επάρκεια δεν θεωρείται δεδομένη και το κόστος μπορεί να αυξηθεί απότομα μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Τα αποθέματα αερίου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών
Το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται στα αποθέματα φυσικού αερίου. Οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι σήμερα γεμάτες περίπου κατά 70% έως 71%, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών. Την ίδια περίοδο πέρυσι, τα αποθέματα ήταν περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα.
Στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά φυσικού αερίου της Ευρώπης, η εικόνα είναι ακόμη πιο πιεστική, καθώς η πληρότητα των αποθηκών βρίσκεται περίπου στο 57%.
Η εικόνα αυτή δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη οδηγείται αναγκαστικά σε έλλειψη. Οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια εφοδιασμού.
Όμως τα χαμηλά αποθέματα αυξάνουν την ευαισθησία της αγοράς. Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας, μια νέα διαταραχή στις εισαγωγές LNG ή ένα γεωπολιτικό επεισόδιο θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έντονες διακυμάνσεις των τιμών.
Γιατί δεν γεμίζουν τις αποθήκες
Η αλλαγή δεν είναι μόνο γεωπολιτική. Είναι και οικονομική. Οι traders γεμίζουν τις αποθήκες όταν η διαφορά ανάμεσα στις θερινές και τις χειμερινές τιμές είναι αρκετή ώστε να καλύπτει το κόστος αποθήκευσης και να αφήνει περιθώριο κέρδους.
Όμως η περιορισμένη διαφορά τιμών έχει κάνει αυτή τη δραστηριότητα λιγότερο ελκυστική.
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα παράδοξο: χρειάζεται περισσότερα αποθέματα για την ασφάλειά της, αλλά οι ίδιοι οι μηχανισμοί της αγοράς δεν δημιουργούν αρκετά κίνητρα για να τα αυξήσει.
Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετές κυβερνήσεις εξετάζουν πλέον μεγαλύτερο ρόλο του κράτους στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων.
Το LNG έγινε η μεγάλη εξίσωση του χειμώνα
Μετά την απώλεια του ρωσικού αερίου, το LNG έγινε ο βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Όμως, η αγορά LNG είναι παγκόσμια και η Ευρώπη δεν είναι η μόνη που αγοράζει. Η Ασία διεκδικεί επίσης φορτία, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τους κινδύνους για τις μεταφορές και τις εξαγωγές.
Η τιμή αναφοράς του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου, το ολλανδικό TTF, κινείται περίπου στα 72 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ οι αναλυτές προειδοποιούν ότι σε περίπτωση νέων προβλημάτων στις εξαγωγές LNG από τον Κόλπο ή παρατεταμένων περιορισμών στις νορβηγικές εξαγωγές, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις περιόδους αιχμής του χειμώνα.
Το σενάριο αυτό θα είχε άμεσες επιπτώσεις όχι μόνο στους λογαριασμούς ενέργειας, αλλά και στον πληθωρισμό και στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Το μήνυμα Γιόργκενσεν πριν το άτυπο Συμβούλιο
Με αυτά τα δεδομένα, ο επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, καλεί τις κυβερνήσεις να διατηρήσουν την ετοιμότητά τους. Σε επιστολή προς τα κράτη μέλη πριν από το άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, ζητά τη συνέχιση μέτρων περιορισμού της κατανάλωσης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς τα επίπεδα αποθήκευσης παραμένουν «εξαιρετικά χαμηλά».
Ο επίτροπος καλεί τις χώρες να εξετάσουν μέτρα που θα στηρίξουν τις εισαγωγές αερίου στις αποθήκες ή θα περιορίσουν τη ζήτηση «για όσο διάστημα χρειαστεί». Στο τραπέζι βρίσκονται μέτρα όπως η μείωση κατανάλωσης στις ώρες αιχμής, η μετατόπιση ζήτησης μέσω έξυπνων τιμολογίων, ο περιορισμός κατανάλωσης σε δημόσια κτίρια και η μείωση μη απαραίτητου φωτισμού.
Η Επιτροπή, πάντως, δεν προτείνει επιστροφή σε υποχρεωτικούς περιορισμούς, αλλά σε εθελοντικές και στοχευμένες παρεμβάσεις όπως εκείνες που εφαρμόστηκαν κατά την κρίση του 2022.
Διαβάστε περισσότερα στο newmoney.gr
Πηγή: www.protothema.gr